فعل‌های پیشرفته ۱

کاهش دادن، محدود کردن (چیزی که در جریان است)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: cut back · restrict · reduce

برای چیزی است که پیش از این برقرار یا در حال انجام بوده و حالا کوتاه یا کم می‌شود (هزینه، آزادی، فعالیت). با limit فرق دارد: limit سقف می‌گذارد، curtail از چیزی که بوده می‌کاهد. بیشتر در نوشتار و خبر.

• curtail spending
• curtail freedom
• curtail activities
• severely curtailed

محدود کردن، مجبور به رعایت چارچوب کردن (عامل بیرونی)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: restrict · limit

اغلب مجهول و با by می‌آید: be constrained by time/money. فاعل معمولاً یک شرایط یا عامل بیرونی است. restrict بیشتر یعنی کسی با قانون یا تصمیم عمداً محدود می‌کند؛ constrain یعنی چیزی را در چارچوب ناچار نگه می‌دارد.

• be constrained by time
• constrain growth
• constrain choice
• financial constraints

بازداشتن، کند یا مانع کردن (رشد، توانایی یا رفتار)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: restrain · discourage

ساخت: inhibit someone from + -ing. فرایندی را کند یا متوقف می‌کند (inhibit growth). صفت inhibited یعنی کسی که از خجالت یا ترس نمی‌تواند راحت رفتار کند؛ ضدش uninhibited (بی‌پروا و راحت) است. بیشتر زیست‌شناسی و روان‌شناسی.

• inhibit growth
• inhibit the development of
• inhibit someone from doing
• feel inhibited

مختل کردن، تضعیف کردن (توانایی یا عملکرد)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: weaken · damage

مفعولش معمولاً یک توانایی یا کارکرد است (دید، شنوایی، حافظه، قضاوت)، نه یک شیء؛ برای شیء فیزیکی damage می‌گوییم. صفت impaired در مواردی مثل visually impaired (کم‌بینا) رسمی و محترمانه است.

• impair judgement
• impair vision
• impair performance
• visually impaired

کند کردن و دست‌وپاگیر شدن (کار یا تلاش)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: hinder · obstruct

hamper کار را سخت و کند می‌کند ولی لزوماً کاملاً متوقف نمی‌کند؛ prevent یعنی جلوگیری کامل. فاعل معمولاً شرایط است: weather، lack of funds، red tape. (hamper به معنی سبد هدیه یا سبد غذا اسم دیگری است.)

• hamper efforts
• hamper progress
• hamper the investigation
• severely hampered

مانع ایجاد کردن برای، سد کردن (جریان یا پیشرفت)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: hinder · obstruct

رسمی‌تر از hamper و hinder؛ اسمش impediment است (مانع). بعد از آن مفعول مستقیم می‌آید: impede progress. ساخت «impede someone from doing» رایج نیست؛ برای آن prevent someone from doing را به‌کار ببرید.

• impede progress
• impede access
• impede development
• impede the flow of

ناکام گذاشتن، نقش بر آب کردن (نقشه یا تلاش)

رسمی Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: foil · frustrate

مفعولش معمولاً نقشه، تلاش یا آرزو است، و حس «جلوی دستیابی به هدف گرفته شد» دارد. گاهی مفعول شخص است: thwarted by the weather = ناکام‌مانده به‌خاطر هوا. در خبر زیاد دیده می‌شود.

• thwart a plan
• thwart an attempt
• thwart someone's ambitions
• thwart efforts

پیش‌دستی کردن (برای جلوگیری از اتفاقی)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: pre-empt · prevent

تأکیدش بر زمان‌بندی است: پیش از وقوع کاری می‌کنی که اتفاق نیفتد یا اثری نگذارد. prevent ساده‌تر و عمومی‌تر است؛ forestall یعنی «زودتر عمل کردن». بیشتر در نوشتار رسمی یا خبری.

• forestall criticism
• forestall a crisis
• forestall problems
• forestall an attack

غیرممکن کردن، از پیش منتفی کردن

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: rule out · prevent

خیلی رسمی؛ اغلب با not یا nothing می‌آید: Nothing precludes us from… . ساخت preclude someone from + -ing. در گفتار به‌جای آن can't، stops us یا rules out را به‌کار ببرید.

• preclude the possibility of
• preclude someone from doing
• not preclude
• be precluded by

بازداشتن، منصرف کردن (با ترس یا دردسر)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: discourage · dissuade

ساخت ثابت: deter someone from + -ing. حرف آخر دوبرابر می‌شود: deterred، deterring. deter با ترس یا هزینه و دردسر بازمی‌دارد؛ dissuade با قانع کردن و حرف زدن. اسم: deterrent (عامل بازدارنده).

• deter someone from doing
• deter crime
• deter potential buyers
• a deterrent effect

دور زدن (قانون، مانع یا محدودیت)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: get round · evade · bypass

دور زدن با تدبیر، نه شکستن مستقیم. با قانون و محدودیت حس منفی «دور زدن با ترفند» دارد، ولی با problem خنثی است. با bypass فرق: bypass مرحله یا مسیری را کلاً کنار می‌گذارد.

• circumvent the law
• circumvent restrictions
• circumvent a ban
• circumvent the problem

تسریع کردن، زودتر به نتیجه رساندن

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: speed up · accelerate

t تلفظ نمی‌شود. بیشتر با رویدادهای ناخوشایند می‌آید (hasten the collapse/decline). عبارت ثابت رسمی I hasten to add that… یعنی «فوراً اضافه کنم که…» تا مخاطب برداشت اشتباه نکند. در گفتار معمولاً speed up می‌گوییم.

• hasten the end of
• hasten the decline
• hasten the process
• I hasten to add

ناگهان به وقوع انداختن (معمولاً بحران یا فروپاشی)

رسمی Writing

cause something bad to happen suddenly or sooner

هم‌معنی‌ها: trigger · provoke · bring about

فعلش آخرش /-eɪt/ تلفظ می‌شود؛ صفت precipitate (شتاب‌زده) آخرش /-ət/ است. معمولاً برای رویداد بد و ناگهانی: crisis، decline، collapse. با trigger فرق دارد: trigger شروع‌کننده است، precipitate اتفاق را سریع و ناگهانی جلو می‌اندازد.

• precipitate a crisis
• precipitate a collapse
• precipitate change
• precipitated by

بدتر کردن (بیماری، مشکل یا وضعیت بد)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: worsen · exacerbate · make worse

معنی اصلی: چیزی که از قبل بد بوده را بدتر کردن. در محاوره (به‌ویژه امریکایی) به معنی «عصبانی کردن» هم می‌آید، ولی در نوشتار همان معنی «بدتر کردن» مراد است. exacerbate رسمی‌تر و قوی‌تر است.

• aggravate a problem
• aggravate an injury
• aggravate tension
• aggravated by

شدت دادن، افزایش دادن (آگاهی، تنش، احساس)

رسمی Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: increase · intensify

مفعولش انتزاعی است: awareness، tension، anxiety، sensitivity. صفت heightened خیلی رایج است. heighten شدت یا حدت را بالا می‌برد؛ raise awareness بیشتر یعنی آگاه کردن مردم.

• heighten awareness
• heighten tension
• a heightened sense of
• heightened security

برجسته‌تر کردن، بیشتر به چشم آوردن

رسمی Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: highlight · emphasise

هم برای مثبت (accentuate the positive = روی نکات مثبت تمرکز کردن) و هم برای تشدید تفاوت یا ویژگی به‌کار می‌رود. با emphasise فرق: emphasise با حرف و توجه دادن است، accentuate اغلب خود چیز را بیشتر به چشم می‌آورد.

• accentuate the positive
• accentuate differences
• accentuate the contrast
• accentuate a feature

اهمیت چیزی را نشان دادن، تأکید کردن بر

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: underline · highlight · emphasise

فاعلش معمولاً داده، گزارش یا رویداد است (The figures underscore…) نه آدم. در انگلیسی بریتانیایی underline هم‌معنی و رایج‌تر است؛ underscore بیشتر امریکایی و خبری است. تکیه: فعل /ˌʌndəˈskɔː/.

• underscore the importance of
• underscore the need for
• underscore the fact that
• further underscore

تقویت کردن، چند برابر کردن (اثر یا صدا)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: magnify · strengthen

معنی فنی: بلند کردن صدا یا سیگنال با تقویت‌کننده (amplifier). مجازی: اثر یا پیام را چند برابر کردن. با increase فرق: amplify چیزی را که از قبل وجود دارد قوی‌تر و پررنگ‌تر می‌کند.

• amplify the effect
• amplify a signal
• amplify voices
• amplified by

شدت گرفتن یا شدت دادن (رقابت، تلاش، فشار)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: step up · heighten

هم متعدی است (intensify efforts) و هم لازم (The fighting intensified = درگیری شدت گرفت). به‌جای افزایش تعداد، از شدت و حدت حرف می‌زند. اسم: intensity، intensification.

• intensify efforts
• intensify the pressure
• intensifying competition
• the debate intensifies

بالا گرفتن، مرحله به مرحله شدیدتر شدن (درگیری، هزینه)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: intensify · spiral

تقریباً همیشه برای چیز ناخوشایند است: درگیری، هزینه، تنش؛ برای رشد خوب نمی‌گوییم. escalate into = به چیز بدتری تبدیل شدن. اسم: escalation. مخالفش de-escalate است (آرام کردن اوضاع).

• escalate into
• escalating costs
• escalate tension
• escalate the conflict

فرو نشاندن، خنثی کردن (تنش یا بحران)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: calm · ease

معنی اصلی: فیوز بمب را درآوردن؛ مجازی: بحران یا خشم را قبل از انفجار آرام کردن. با diffuse (پخش کردن یا پخش شدن؛ تلفظ /dɪˈfjuːz/) اشتباه نشود.

• defuse tension
• defuse a situation
• defuse a crisis
• defuse a bomb

خنثی کردن اثر چیزی، مقابله با (با اثر مخالف)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: offset · neutralise

چیزی را با اثر مخالفش جبران می‌کند. مفعول معمولاً effect، trend یا tendency است. با defuse فرق: defuse خطر یا تنش را کم می‌کند، counteract اثر را از بین می‌برد یا جبران می‌کند.

• counteract the effects of
• counteract a trend
• counteract the damage
• counteract a poison

اصلاح کردن، تصحیح کردن (اشتباه یا وضع نابسامان)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: correct · put right

رسمی‌تر از fix و correct؛ در نامه‌های شکایت و پاسخ شرکت‌ها زیاد دیده می‌شود. مفعول: mistake، error، problem، situation. برای تعمیر شیء فیزیکی repair می‌گوییم.

• rectify a mistake
• rectify the situation
• rectify a fault
• rectify an imbalance

پیشگام و رهبر (کمپین، طرح یا اقدام) بودن

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: lead · pioneer

اصل آن «نوک نیزه» است؛ یعنی کسی که حرکت را از جلو و با ابتکار رهبری می‌کند. مفعول: campaign، project، initiative، drive. در خبر و رزومه‌نویسی (spearheaded a project) متداول است. با lead فرق: spearhead بر آغازگر بودن تأکید دارد.

• spearhead a campaign
• spearhead an initiative
• spearhead reforms
• spearheaded by

برانگیختن و به عمل واداشتن (جمع یا جامعه)

رسمی Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: spur · rouse · mobilise

ساخت رایج: galvanise someone into action، یعنی کسی را از حالت انفعال یا بی‌تفاوتی بیرون کشیدن. املای امریکایی galvanize است. بار معنایی مثبت یا خنثی دارد.

• galvanise support
• galvanise public opinion
• galvanise into action
• galvanise a team

برانگیختن، شعله‌ور کردن (علاقه، امید، تخیل)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: spark · arouse · stir up

معنی اصلی: آتش روشن کردن (kindle a fire)؛ مجازی: احساس یا علاقه‌ای را از جرقه به شعله رساندن. مفعول مثبت رایج: interest، hope، passion. برای حس منفی هم ممکن است ولی ادبی‌تر است.

• kindle interest
• kindle hope
• kindle someone's imagination
• kindle a fire

عمداً و با صبر پرورش دادن (مهارت، رابطه، وجهه)

رسمی Speaking · Writing

deliberately develop (a skill, relationship or image) over time

هم‌معنی‌ها: develop · foster

معنی ساده‌ی کشت‌کردن زمین را از قبل می‌دانید؛ اینجا معنی مجازی است: فاعل آگاهانه و با برنامه چیزی را برای خودش می‌سازد، مثل reputation، image، contacts. با nurture فرق: nurture مراقبت از چیزی که رشد می‌کند است.

• cultivate a relationship
• cultivate an image
• cultivate a habit
• cultivate contacts

پیشی گرفتن از، فراتر رفتن از (انتظار، رکورد)

رسمی Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: exceed · outdo · outstrip

بعد از آن مستقیم مفعول می‌آید و than نمی‌خواهد: surpass expectations ✓ / surpass than ✗. exceed بیشتر برای عدد یا حد مجاز است؛ surpass برای رکورد، رقیب و انتظار و معنی «بهتر از» دارد.

• surpass expectations
• surpass a record
• surpass all rivals
• far surpass

(با تلاش) به دست آوردن، رسیدن به (هدف یا سطح)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: achieve · reach

رسمی‌تر از reach و get؛ برای هدف یا سطحی است که با تلاش طولانی به دست می‌آید. برای کارهای ساده‌ی روزمره مثل گرفتن بلیت به‌کار نمی‌رود (get a ticket، نه attain a ticket). اسم: attainment.

• attain a goal
• attain independence
• attain a high standard
• attain a level of fluency

تثبیت کردن، تحکیم کردن؛ یکی کردن (چند چیز)

رسمی Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: strengthen · cement

دو معنی دارد: ۱) محکم‌تر کردن چیزی که به دست آمده (جایگاه، دانش: consolidate your learning)؛ ۲) ادغام چند چیز در یکی (consolidate loans = ادغام وام‌ها). از ریشه‌ی solid است.

• consolidate a lead
• consolidate power
• consolidate gains
• consolidate debts

مهار و به‌کار گرفتن (انرژی، نیرو، استعداد)

Speaking · Writing

bring under control and use (power, energy, talent)

هم‌معنی‌ها: exploit · utilise · tap into

یعنی نیرویی را کنترل کنی و برای هدف مفید به‌کار ببری؛ نه «متوقف کردن». ریشه از «افسار و تسمه‌ی اسب» است که اسم همین واژه هم هست. مفعول: energy، potential، power، data.

• harness energy
• harness the power of
• harness talent
• harness technology

تصویب و اجرایی کردن (قانون)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: pass · introduce

حقوقی و رسمی: قانون را رسمی و لازم‌الاجرا می‌کند؛ pass ساده‌تر و رایج‌تر است. معنی دوم: اجرا و بازی کردن (enact a scene = صحنه‌ای را نمایش دادن). enactment اسم آن است.

• enact legislation
• enact a law
• enact reforms
• newly enacted

بازنگری و دگرگونی اساسی (سیستم یا قانون)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: revamp · reform · restructure

از «اورهال موتور» آمده؛ مجازی یعنی تغییر ریشه‌ای سازمان، سیستم یا قانون. قوی‌تر از review و revise. تکیه: فعل /ˌəʊvəˈhɔːl/ ولی اسم /ˈəʊvəhɔːl/.

• overhaul the system
• a complete overhaul
• a major overhaul
• overhaul an engine

به خطر انداختن (شانس، آینده یا موقعیت)

رسمی Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: endanger · risk · threaten

املای امریکایی jeopardize است. اسمش jeopardy است: in jeopardy = در خطر. بیشتر برای آینده، شانس و موقعیت بالقوه به‌کار می‌رود؛ endanger بیشتر برای جان و ایمنی است.

• jeopardise someone's chances
• jeopardise the safety of
• jeopardise a project
• seriously jeopardise

جایگزین و منسوخ کردن (چیز قدیمی)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: replace · displace

املا: supersede تنها فعل انگلیسی است که با -sede تمام می‌شود (بقیه -ceed یا -cede). یعنی چیز جدید جای قدیمی را می‌گیرد و قدیمی از رده خارج می‌شود؛ replace فقط جابه‌جایی را می‌گوید. اغلب مجهول.

• supersede an earlier version
• be superseded by
• largely superseded
• supersede the old rules

از مسیر خارج کردن، به‌هم زدن (طرح، مذاکره)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: disrupt · sabotage · upset

معنی اصلی: قطار از ریل خارج شدن؛ مجازی در خبر و حتی گفتار روزمره بسیار رایج است. مفعول: plan، talks، negotiations، project. مفعول معمولاً چیزی است که در حال پیشرفت بوده.

• derail a plan
• derail the talks
• derail a project
• derail someone's career