یادگیری زبان انگلیسی با یوتیوب: روش فعال، زیرنویس، سرعت و کانال‌های رسمی رایگان

جواب کوتاه

یوتیوب منبع عالی و رایگان انگلیسی است، ولی فقط وقتی که فعال از آن استفاده کنید: ویدیوی مناسب سطح خودتان را انتخاب کنید، یک بار بدون زیرنویس و یک بار با زیرنویس انگلیسی ببینید، از ترنسکریپت (transcript) برای پیدا کردن جمله‌ها استفاده کنید، قسمت سخت را لوپ کنید و آن را با صدای بلند تکرار کنید. دیدن ساعت‌ها ویدیو با زیرنویس فارسی بیشتر سرگرمی است تا یادگیری. در این مقاله مراحل را می‌گوییم، کانال‌های رسمی و رایگان معتبر را معرفی می‌کنیم و درباره‌ی مشکل دسترسی در ایران صادقانه و بی‌طرفانه حرف می‌زنیم، با جایگزین‌هایی در خود اسپیکینو.

چطور ویدیو ببینیم که یاد بگیریم؟

1. سطح را درست انتخاب کنید. ویدیویی که بیشتر آن را نمی‌فهمید، حتی با زیرنویس، معمولاً فقط خسته‌تان می‌کند. اگر سطحتان را نمی‌دانید، راهنمای سنجیدن سطح زبان و آزمون تعیین سطح رایگان کمک می‌کند.
2. اول بدون زیرنویس. یک بار بدون زیرنویس ببینید و فقط یک جمله بنویسید که ویدیو درباره‌ی چیست.
3. بعد زیرنویس انگلیسی. زیرنویس فارسی را کنار بگذارید؛ مغز شما به‌جای شنیدن انگلیسی، فارسی می‌خواند.
4. ترنسکریپت را باز کنید. زیر توضیح ویدیو دکمه‌ی «Show transcript» هست. متن همراه ویدیو حرکت می‌کند و با کلیک روی هر خط به همان نقطه می‌روید. به گفته‌ی راهنمای یوتیوب، ترنسکریپت فقط برای ویدیوهایی هست که زیرنویس دارند.
5. قسمت سخت را لوپ کنید. در رایانه روی پلیر راست‌کلیک کنید و Loop را بزنید؛ در اندروید از چرخ‌دنده‌ی Settings و منوی گزینه‌های بیشتر، گزینه‌ی تکرار ویدیو را بزنید. بعد همان ده تا بیست ثانیه را چند بار گوش بدهید.
6. سرعت را تنظیم کنید. از چرخ‌دنده‌ی Settings گزینه‌ی Speed را بزنید. برای بخش دشوار می‌شود ۰٫۷۵ گذاشت، ولی هدفتان سرعت عادی است؛ همیشه با سرعت کم دیدن شما را برای گفتار واقعی آماده نمی‌کند.
7. با صدا تکرار کنید. سه جمله‌ی مفید را انتخاب کنید و با ویدیو سایه‌گویی کنید. بعد بدون ویدیو یک جمله با همان تکه‌ها بگویید.

حدود ده تا پانزده دقیقه روی یک ویدیوی کوتاه (دو تا پنج دقیقه) معمولاً مفیدتر از یک ساعت تماشای بی‌هدف است. این توصیه‌ی تجربی است و نتیجه‌ی مشخصی برایش قول نمی‌دهیم.

زیرنویس خودکار یا زیرنویس انسانی؟

زیرنویس خودکار یوتیوب را الگوریتم یادگیری ماشین می‌سازد. خود یوتیوب در راهنمایش می‌گوید کیفیت آن متفاوت است و ممکن است به‌خاطر تلفظ، لهجه یا نویز پس‌زمینه گفتار را اشتباه بنویسد. برای کار دقیق (دیکته، یادداشت‌برداری، جمله‌های حفظی) نتیجه‌ی این است:

• اگر ویدیو زیرنویس تولیدشده‌ی انسانی دارد (کانال‌های آموزشی رسمی معمولاً دارند)، همان را انتخاب کنید.
• اگر فقط خودکار هست، کلمه‌های عجیب یا جمله‌های بی‌معنی را مشکوک فرض کنید و دوباره گوش بدهید.
• زیرنویس خودکار برای فهمیدن موضوع خوب است، ولی منبع املا یا گرامر نیست.

چند کانال رسمی و رایگان

این کانال‌ها را در تاریخ نوشتن مقاله روی یوتیوب بررسی کردیم و همه وجود داشتند؛ محتوا هر هفته تغییر می‌کند. فهرست کامل نیست، فقط شروعی معتبر است.

• BBC Learning English (@bbclearningenglish): ویدیو، شورت، پادکست و درس برای مهارت‌های مختلف، با انتشار هفتگی. کانال شبکه‌ی بریتانیایی بی‌بی‌سی است.
• British Council | English (@BritishCouncilEnglish)، کانال سایت LearnEnglish: طبق صفحه‌ی رسمی خودشان درس‌های کوتاه، ویدیوهای «English for Life»، نکته‌های مصاحبه و آزمون، تمرین مکالمه و ضبط کلاس‌های زنده.
• VOA Learning English (@VOALearningEnglish): آموزش انگلیسی آمریکایی از صدای آمریکا، با برنامه‌های ویژه‌ی مبتدی، متوسط و پیشرفته مثل «Let's Learn English». سایت خودش هم هست.
• English with Cambridge (@CambridgeEnglishTV): کانال رسمی یادگیری و آموزش انگلیسی انتشارات و ارزیابی دانشگاه کمبریج. بخشی از ویدیوها برای معلم است.
• TED-Ed (@TEDEd): درس‌های کوتاه و انیمیشنی درباره‌ی موضوع‌های علمی و فرهنگی. برای آموزش زبان ساخته نشده، ولی برای سطح متوسط به بالا خوب است.
• TED (@TED): سخنرانی‌های کامل؛ دشوارتر و رسمی‌تر از بقیه، بیشتر برای B2 به بالا.

نکته‌ی عملی: از هر کانال یک لیست پخش یا یک سری را انتخاب کنید و تا آخر دنبال کنید. پیشنهاد الگوریتم معمولاً شما را از هدف دور می‌کند.

کدام نوع ویدیو برای کدام سطح؟

• A1 و A2: درس‌های کوتاه و تدریس‌شده با گفتار آرام و زیرنویس، مثل برنامه‌های سطح مبتدی در VOA Learning English (طبق سایتش «Let's Learn English» برای سطح ۱ و ۲ است). مدت هر ویدیو را کوتاه نگه دارید.
• B1 و B2: ویدیوهای مهارت‌محور درباره‌ی مکالمه، مصاحبه و عبارت‌های روزمره در BBC Learning English و British Council، و درس‌های انیمیشنی TED-Ed.
• B2 به بالا: سخنرانی‌های TED و گفت‌وگوهای طولانی‌تر، با زیرنویس انگلیسی و ترنسکریپت.

اگر ویدیویی ساده‌تر از سطح خودتان می‌بینید، اشکالی ندارد؛ ویدیوی آسان را زیاد و بدون فشار ببینید. ویدیوی سخت‌تر را کوتاه و دقیق کار کنید.

از یک جمله تا تکه‌ی قابل استفاده

فرض کنید در ترنسکریپت این جمله را دیدید: Let's start with something simple. به‌جای حفظ همه‌ی جمله، دو تکه بردارید: Let's start with… و something simple. بعد با یک جمله‌ی خودتان بسازید: Let's start with the first question. این کار جمله را از «چیزی که شنیدم» به «چیزی که می‌توانم بگویم» می‌برد. مثال از خود ما برای این مقاله نوشته شده است. تکه‌ها را در دفتر یادداشت یا فلش‌کارت‌های مرور فاصله‌دار نگه دارید تا فراموش نشوند.

دسترسی از ایران

یوتیوب برای بسیاری از کاربران در ایران فیلتر است و بدون ابزار خاص باز نمی‌شود؛ طبق منابع عمومی این وضعیت از سال‌ها پیش وجود دارد (برای نمونه مرور سانسور یوتیوب در ویکی‌پدیا را ببینید) و ممکن است تغییر کند. درباره‌ی ابزارهای دور زدن فیلتر راهنمایی نمی‌دهیم و هر کس باید قوانین و خطرهای خودش را بسنجد. خوشبختانه روش بالا به یوتیوب وابسته نیست. اگر دسترسی ندارید، همین مراحل را روی ویدیو و صدا در جاهای دیگر انجام بدهید:

• کلیپ‌های واقعی با ترنسکریپت در اسپیکینو: تکه‌های اصیل گفتار، با متن، برای همین کارها.
• پادکست‌ها با ترنسکریپت زمان‌دار: روی هر خط کلیک کنید و بشنوید.

سایت‌های خود BBC Learning English و VOA Learning English هم محتوای ویدیویی و صوتی دارند، ولی دسترسی به آن‌ها هم به شرایط شبکه‌ی شما بستگی دارد و ما نمی‌توانیم آن را تضمین کنیم. برای فهرست پادکست‌ها به تفکیک سطح پادکست‌های انگلیسی برای هر سطح را ببینید.

اشتباه‌های رایج در روش

• فقط تماشا: بدون نوشتن یا تکرار، چیزی ثبت نمی‌شود. دست‌کم یک جمله بنویسید.
• زیرنویس فارسی همیشگی: ساده‌تر است، ولی چشم شما به فارسی می‌رود و گوش‌تان کار نمی‌کند.
• سرعت کم برای همیشه: برای سخت‌ترین بخش خوب است، نه برای تمام ویدیو.
• توقف برای هر کلمه: اگر برای هر کلمه‌ی ناآشنا فرهنگ لغت باز کنید، ویدیو هرگز تمام نمی‌شود. فقط کلمه‌هایی را علامت بزنید که تکرار می‌شوند یا برای فهمیدن لازم‌اند.
• یادداشت بدون مرور: تکه‌ای که یک بار نوشته شود و دیگر دیده نشود، فراموش می‌شود.
• ویدیوی خیلی سخت: سخنرانی بدون زیرنویس برای مبتدی فقط ناامیدی می‌آورد. سطح را پایین بیاورید.
• تقلید بی‌هدف از لهجه‌ها: یک لهجه را برای تقلید انتخاب کنید و تا آخر دنبالش کنید، نه هر روز یکی.

تمرین یک‌هفته‌ای

یک ویدیوی دو تا چهار دقیقه‌ای از یکی از کانال‌های بالا (یا کلیپ یا پادکستی در اسپیکینو) انتخاب کنید:

• روز اول: بدون زیرنویس ببینید و یک جمله بنویسید.
• روز دوم: با زیرنویس انگلیسی ببینید و ده کلمه‌ی ناآشنا را علامت بزنید.
• روز سوم: سه تکه‌ی مفید را از ترنسکریپت بردارید و دیکته کنید.
• روز چهارم و پنجم: همان بخش را لوپ و سایه‌گویی کنید.
• روز ششم: بدون زیرنویس خلاصه‌اش را سی ثانیه بلند بگویید.
• روز هفتم: ویدیو را دوباره ببینید و مقایسه کنید.

برای روش مشابه با فیلم و سریال، یادگیری با فیلم و سریال و یادگیری با موسیقی را ببینید.