question tag در انگلیسی (سؤال کوتاه تأییدی): ساخت، آهنگ و جواب به سؤال منفی

جواب کوتاه

question tag (سؤال کوتاه تأییدی) یک «دم» کوتاه است که آخر جمله می‌چسبد و جمله را به سؤال تبدیل می‌کند: It's cold today, isn't it? («هوا سرد است، مگه نه؟»).

• جمله‌ی مثبت معمولاً دم منفی می‌گیرد و جمله‌ی منفی دم مثبت: She's late, isn't she? / She isn't late, is she?
• دم از فعل کمکی + ضمیر فاعل ساخته می‌شود. اگر جمله فعل کمکی ندارد، do/does/did می‌آید.
• فارسی یک «مگه نه؟» ثابت دارد؛ انگلیسی برای هر جمله دم تازه می‌سازد. همین بزرگ‌ترین مشکل ماست.
• آهنگ دم معنی را عوض می‌کند: افتان یعنی «انتظار دارم موافق باشی»، خیزان یعنی «واقعاً می‌پرسم».
• جواب را با واقعیت می‌دهید: yes یعنی «بله، چنین است» و no یعنی «نه، چنین نیست»، حتی وقتی سؤال منفی است.

بریتیش کانسل می‌گوید این دم‌ها در گفتار از نوشتار رایج‌ترند. مثال‌ها برای همین مقاله نوشته شده‌اند.

ساخت دم: چهار گام

جمله‌ی Emma lives in London را در نظر بگیرید.

1. فعل کمکی جمله را پیدا کنید. اگر ندارد، does (یا do/did) را فرض کنید.
2. آن را برعکس کنید: مثبت به منفی، منفی به مثبت (در گفتار منفی را کوتاه می‌گوییم: doesn't).
3. فاعل را به ضمیر تبدیل کنید (Emma می‌شود she).
4. این دو را به‌ترتیب «فعل کمکی + ضمیر» بچسبانید: Emma lives in London, doesn't she?

بیشتر مثال‌ها:

• You like tea, don't you? (حال ساده)
• Tom went home, didn't he? (گذشته‌ی ساده)
• They're coming tonight, aren't they? (be)
• She can swim, can't she? (فعل وجهی همان تکرار می‌شود)
• You haven't finished, have you? (جمله‌ی منفی و دم مثبت)
• You won't tell anyone, will you? (منفی)
• We should have called, shouldn't we? (دم از فعل وجهی ساخته می‌شود، نه از have)

ضمیر هم از معنی گرفته می‌شود: This is yours, isn't it? و Your brother works here, doesn't he? وقتی جنسیت فاعل را نمی‌دانید، they می‌گذارند (بریتیش کانسل هم همین را می‌گوید): Someone has parked in my space, haven't they?

دو ریزه‌کاری. وقتی have فعل اصلی است، در انگلیسی بریتانیایی هم hasn't she? و هم doesn't she? می‌شنوید، و در آمریکا doesn't she? رایج‌تر است: She has a boyfriend, doesn't she? دیگر این‌که گاهی جمله‌ی مثبت دم مثبت می‌گیرد: So you're moving to Brazil, are you? این‌جا گوینده علاقه یا تعجب نشان می‌دهد و تأیید نمی‌خواهد.

حالت‌های خاص

I am: aren't I؟

دم منفیِ I am بی‌قاعده است. شکل استاندارد aren't I? است: I'm late, aren't I? ولی با جمله‌ی منفی دم عادی است: I'm not late, am I? (و amn't I در انگلیسی استاندارد نیست.)

Let's: shall we؟

Let's go for a walk, shall we? برای پیشنهاد دوجانبه همیشه shall we? می‌گذاریم.

امر: will you؟

بعد از جمله‌ی امری معمولاً will you? می‌آید و برای مؤدب‌تر شدن would you? و can you? و won't you? هم می‌شود:

• Close the window, will you?
• Give me a hand, would you?
• Don't be late, will you? (بعد از امر منفی فقط will you?)

دم بعد از امر معمولاً درخواست نرم است، نه سؤال واقعی.

there: خود there ضمیر دم است

• There's a bus at noon, isn't there?
• There aren't any tickets left, are there?

فاعل این جمله‌ها there است، پس There is a bus, isn't it? در انگلیسی استاندارد نادرست است.

nobody، nothing، never: جمله‌ی منفی حساب می‌شوند

واژه‌هایی مثل nobody، nothing، never، hardly جمله را منفی می‌کنند، پس دم مثبت می‌گیرند:

• Nobody called, did they? (nobody، somebody، everybody و no one با they می‌آیند)
• Nothing broke, did it? (nothing/everything با it)
• You never eat breakfast, do you?

برای everyone و someone هم they می‌آید: Everyone enjoyed it, didn't they? / Someone left the door open, didn't they?

آهنگ: خیزان یا افتان

• افتان: گوینده تقریباً مطمئن است و می‌خواهد تأیید بگیرد. The meeting's at nine, isn't it? جواب دادن لازم هم نیست.
• خیزان: گوینده مطمئن نیست و واقعاً می‌پرسد. You haven't seen my keys, have you?

همان جمله با دو آهنگ دو معنی دارد. It's cold, isn't it? با آهنگ افتان گپ دوستانه است («چه سرد است، مگه نه؟»)، و با آهنگ خیزان سؤالی واقعی است: «سرد است یا نه؟ من نمی‌دانم». تمرین شنیدن و گفتن این آهنگ‌ها در درس آهنگ جمله و question tag آمده است.

«مگه نه؟» فارسی و دم‌های انگلیسی

فارسی با یک دم ثابت کار را راه می‌اندازد: «مگه نه؟»، «درسته؟»، «نه؟». انگلیسی‌زبان هم گاهی همین کار را می‌کند: در گفتار غیررسمی right? یا OK? می‌گذارد: You're coming tonight, right? این راه امن وقتی است که دم درست یادتان نمی‌آید. ولی در انگلیسی استاندارد (بریتانیایی و آمریکایی) isn't it? همه‌جا نمی‌نشیند؛ فعل کمکی و ضمیر باید به جمله بخورند.

دام بزرگ: جواب به سؤال منفی

فارسی دو جواب مثبت دارد: «بله» و «چرا». برای سؤال منفی «قهوه دوست نداری؟»:

• «چرا، دارم»: یعنی دوست دارم.
• «نه، ندارم»: یعنی دوست ندارم.
• «بله، ندارم»: در گفتار روزمره شنیده می‌شود («بله» یعنی «درست می‌گویی که ندارم»).

انگلیسی «چرا» ندارد و yes/no را با واقعیت می‌دهد، نه با موافقت با ظاهر سؤال:

• Don't you like coffee? — Yes, I do. (دوست دارم) / No, I don't. (ندارم)
• You don't like coffee, do you? — No, I don't. (ندارم؛ موافقم) / Yes, I do. (چرا، دارم)
• You're tired, aren't you? — Yes, I am. / No, I'm not.

قاعده‌ی بریتیش کانسل هم همین است: جواب با فعل جمله‌ی اصلی هماهنگ می‌شود (She is a doctor, isn't she? Yes, she is. / No, she isn't.). بعد از yes فعل مثبت، بعد از no فعل منفی. Yes, I don't در انگلیسی تناقض است.

اشتباه‌های رایج فارسی‌زبان‌ها

۱. دم ثابت

• غلط: You like tea, isn't it? / They went home, isn't it?
• درست: You like tea, don't you? / They went home, didn't they?

(isn't it? ثابت در بعضی گونه‌های انگلیسی، مثل انگلیسی هندی، رایج است، ولی در انگلیسی استاندارد بریتانیا و آمریکا نه.)

۲. دم هم‌قطب (در جمله‌ی منفی)

• غلط: He doesn't work here, doesn't he?
• درست: He doesn't work here, does he?

۳. amn't I

• غیراستاندارد: I'm late, amn't I?
• درست: I'm late, aren't I?

۴. Let's با do

• غلط: Let's go, don't we?
• درست: Let's go, shall we?

۵. nobody با دم منفی

• غلط: Nobody called, didn't they?
• درست: Nobody called, did they?

۶. everyone با it

• غلط: Everyone is here, isn't it?
• درست: Everyone is here, aren't they?

۷. there با it

• غلط: There is a bus at noon, isn't it?
• درست: There is a bus at noon, isn't there?

۸. زمان نادرست در دم

• غلط: You went yesterday, don't you?
• درست: You went yesterday, didn't you?

۹. yes با جمله‌ی منفی

• غلط: Don't you like coffee? — Yes, I don't.
• درست: No, I don't. (یا اگر دوست دارید: Yes, I do.)

تمرین

دم مناسب را بنویسید:

1. You live in Shiraz, ___?
2. She doesn't eat meat, ___?
3. Let's start now, ___?
4. Open the door, ___? (یک دم مؤدبانه)
5. Nobody knows the answer, ___?
6. I'm right, ___?
7. There isn't any milk, ___?
8. «Don't you speak French?» شما فرانسوی بلدید. کوتاه جواب بدهید.

جواب‌ها:

1. don't you
2. does she
3. shall we
4. would you (یا will you / can you)
5. do they
6. aren't I
7. is there
8. Yes, I do. («نه» نباید بگویید، چون بلدید.)

ادامه در همین سایت

• درس سؤال مؤدبانه و question tag: ساخت دم‌ها و سؤال غیرمستقیم، با تمرین و توضیح فارسی.
• درس آهنگ جمله: سؤال‌ها، فهرست‌ها و question tag: تفاوت آهنگ خیزان و افتان.
• سایه‌گویی: تکرار هم‌زمان با گوینده؛ برای گرفتن آهنگ دم‌ها در گفت‌وگوی واقعی مناسب است.
• دفتر اشتباه‌ها: اشتباه‌هایی مثل Yes, I don't ثبت و در مرور فاصله‌دار تکرار می‌شوند.