زبان علت و معلول

منجر شدن به، (به‌تدریج) باعث چیزی شدن

Speaking · Writing

to produce a particular result, often gradually

هم‌معنی‌ها: result in · cause

جهت مهم است: علت lead to معلول (A leads to B). حرف اضافه to است (نه lead in/for ✗). در گفتار هم طبیعی است. تفاوت با cause: cause مفعول مستقیم می‌گیرد (cause problems) و lead to حرف اضافه دارد.

• lead to problems
• lead to an increase in
• can lead to
• eventually lead to

ناشی شدن از، نتیجه‌ی چیزی بودن

رسمی Writing

to be caused by something

معادل رسمی برای نوشتار: arise from

هم‌معنی‌ها: stem from · arise from

جهت برعکس result in است: A results in B ولی B results from A. اشتباه رایج: «The shortage results from delays» وقتی کمبود علت است ✗. معمولاً بعد از معلول می‌آید.

• result from a lack of
• result directly from
• problems resulting from
• largely result from

باعث شدن، به وجود آوردن (تغییر یا وضعیت تازه)

رسمی Speaking · Writing

to cause a change or situation to happen

هم‌معنی‌ها: cause · lead to

separable: bring it about ✓ / bring about it ✗. فاعل معمولاً یک رویداد یا تصمیم است و مفعول یک تغییر مهم (change, improvement, collapse). از cause رسمی‌تر و از lead to مثبت‌تر یا خنثی‌تر. در آیلتس برای تغییر مثبت طبیعی است.

• bring about change
• bring about an improvement
• bring about a reduction in
• bring about the collapse of

سرچشمه گرفتن از، به‌وجود آمدن در نتیجه‌ی

رسمی Writing

to come into being as a result of something

هم‌معنی‌ها: stem from · result from

فعل بی‌قاعده: arise – arose – arisen. inseparable: arise from it. تفاوت با raise (بالا بردن، مفعول می‌خواهد) و rise: arise خودش مفعول نمی‌گیرد. معنی «پیش آمدن» هم می‌دهد (If a problem arises…).

• arise from a misunderstanding
• problems arising from
• arise out of
• difficulties that arise

سهیم بودن در، یکی از علت‌های چیزی بودن

Speaking · Writing

to be one of the causes of something

هم‌معنی‌ها: play a part in

حرف اضافه to است و بعدش اسم یا ing می‌آید: contribute to solving (نه contribute in ✗). نشان می‌دهد علت اصلی نیست بلکه یکی از چند عامل است؛ برای احتیاط در ادعای علت و معلول بسیار مفید است. اسم: contribution.

• contribute to the problem
• contribute significantly to
• contribute to a rise in
• contribute to the success of

برانگیختن، واکنش (معمولاً تند یا منفی) ایجاد کردن

رسمی Speaking · Writing

معادل رسمی برای نوشتار: elicit

هم‌معنی‌ها: trigger · spark

فاعل یک اتفاق یا حرف و مفعول معمولاً یک واکنش است (anger, debate, criticism). provoke someone یعنی عمداً کسی را عصبانی کردن. اسم: provocation؛ صفت: provocative (تحریک‌آمیز).

• provoke a reaction
• provoke criticism
• provoke debate
• provoke controversy

تحریک کردن، رونق دادن (رشد یا علاقه)

رسمی Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: encourage · boost

تحریک کردن به معنای مثبت یا خنثی: رونق دادن یا علاقه ایجاد کردن. در فارسی «تحریک» گاهی منفی است ولی در انگلیسی stimulate معمولاً مثبت است. اسم: stimulus (جمع: stimuli) و stimulation.

• stimulate growth
• stimulate demand
• stimulate interest in
• stimulate debate

جرقه زدن، (رویداد یا واکنشی را) ناگهان برانگیختن

Speaking · Writing

معادل رسمی برای نوشتار: provoke

هم‌معنی‌ها: trigger · set off

تصویری و روزنامه‌ای است: چیزی کوچک اتفاقی بزرگ را شروع می‌کند. فاعل معمولاً یک خبر، حرف یا حادثه است. همین واژه اسم هم هست: a spark of hope. در مقاله‌ی رسمی trigger یا provoke امن‌تر است.

• spark a debate
• spark interest
• spark controversy
• spark off

در پی آمدن، (به‌عنوان نتیجه) پس از آن رخ دادن

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: follow · result

مفعول نمی‌گیرد و فاعلش خودِ رویدادِ بعدی است: Chaos ensued. معمولاً در روایت‌های نوشتاری و خبری می‌آید. صفت ensuing = بعدی (the ensuing argument). تفاوت با follow: ensue یعنی نتیجه‌ی طبیعی و بلافاصله پس از اتفاقی.

• a debate ensued
• chaos ensued
• confusion ensued
• the ensuing months

سرچشمه داشتن در، از جایی آغاز شدن

رسمی Writing

to begin or have its source in a place or earlier event

معادل رسمی برای نوشتار: arise

هم‌معنی‌ها: arise from · stem from

با in برای مکان یا زمان (originate in Italy) و با from / with برای منبع (originate from a mistake) می‌آید؛ مفعول مستقیم نمی‌گیرد. اسم: origin؛ صفت: original. مجهول نیست: it is originated ✗.

• originate in
• originate from
• originate with
• be thought to originate in

در نهایت به چیزی ختم شدن، اوج گرفتن و منجر شدن

رسمی Writing

to reach a final high point as the result of a process

هم‌معنی‌ها: end in · end up

بعد از یک سلسله‌ی طولانی از وقایع می‌آید و به آخرین و مهم‌ترین نتیجه اشاره می‌کند. حرف اضافه in است (نه with ✗). با end up (غیررسمی‌تر) هم‌معنی است. فقط برای فرایند تدریجی مناسب است نه اتفاق ناگهانی.

• culminate in a decision
• culminate in conflict
• culminate in victory
• culminating in

زمینه را آماده کردن برای، شرایط را برای چیزی فراهم کردن

Speaking · Writing

to make a later development possible

هم‌معنی‌ها: pave the way for · lay the groundwork for

تصویر صحنه‌ی نمایش را می‌آورد ولی در انگلیسی کاملاً رایج و پذیرفته در نوشتار است. رویدادی را معرفی می‌کند که شرایط پیامد بعدی را مهیا کرد، نه علت مستقیم آن. مترادف: pave the way for، lay the groundwork for.

• set the stage for change
• set the stage for further talks
• set the stage for success
• set the stage for a major shift

به راه انداختن (فرایند یا زنجیره‌ای از رویدادها)

رسمی Writing

to start a process that then continues by itself

معادل رسمی برای نوشتار: initiate

هم‌معنی‌ها: trigger · initiate

برای شروع فرایندی که بعداً خودش ادامه می‌یابد. ساختار: set + مفعول + in motion (set a process in motion). در مقاله‌های تحلیلی تاریخ و علوم اجتماعی رایج است.

• set events in motion
• set a process in motion
• set a chain of events in motion
• set the wheels in motion

مربوط بودن به، اثر یا ارتباط داشتن بر (تصمیم یا نتیجه)

رسمی Speaking · Writing

to be relevant to or affect something

هم‌معنی‌ها: affect · influence

ضعیف‌تر از cause است: فقط می‌گوید رابطه یا تأثیر وجود دارد، نه اینکه علت است. حرف اضافه on است. در جمله‌ی منفی (have no bearing on) یعنی «ربطی ندارد».

• have a direct bearing on
• have no bearing on
• have little bearing on
• bear on

نقش داشتن در (به‌وجود آمدن چیزی)

Speaking · Writing

to be one of the factors that produce something

هم‌معنی‌ها: contribute to

ثابت: play a part / role in + اسم یا ing. در فارسی «نقش بازی کردن» ترجمه‌ی تحت‌اللفظی است؛ در متن فارسی «نقش داشتن» بگویید. در انگلیسی هم play a role و هم play a part درست است؛ فقط حرف اضافه in (نه on) است.

• play an important part in
• play a key role in
• play a major part in
• play a minor role in

مسئول بودن در قبال، علت چیزی بودن

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: cause · account for

هم «مسئولیت داشتن» (the manager is responsible for safety) و هم «علت بودن» (smoking is responsible for…). برای قدرت ادعا: solely (تنها)، largely (بیشتر)، partly (تا حدی). حرف اضافه for است؛ responsible of ✗.

• be largely responsible for
• be partly responsible for
• be directly responsible for
• be solely responsible for

نسبت داده شدن به، ناشی دانسته شدن از

رسمی Writing

to be said to be caused by something

معادل رسمی برای نوشتار: ascribe

هم‌معنی‌ها: be put down to · be ascribed to

مجهول است و پس از آن علت می‌آید: The rise is attributed to X. یعنی ادعا می‌شود X علت است، ولی تأیید قطعی نیست؛ برای احتیاط خوب است. فعل معلوم: attribute A to B (A را به B نسبت دادن).

• be attributed to
• be largely attributed to
• be commonly attributed to
• attribute the fall to

مرتبط بودن با، ارتباط داشتن با (بدون ادعای علت مستقیم)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: be associated with · be related to

از cause ضعیف‌تر است: فقط می‌گوید رابطه‌ای هست، نه که یکی علت دیگری است. در پژوهش‌های پزشکی و اجتماعی بسیار رایج است. با to یا with می‌آید و اسم a link between A and B همین معنا را می‌رساند.

• be closely linked to
• be strongly linked to
• be linked with
• a possible link between

ریشه‌اش به … بازگشتن؛ تا … قابل ردیابی بودن

رسمی Writing

to find the earlier cause or origin of something

هم‌معنی‌ها: date back to · stem from

برای ریشه‌ی زمانی یا علت دور: «تا … قابل ردیابی است». معمولاً با can be می‌آید. مفرد: trace something back to a cause (separable). با date back to (تاریخ داشتن) تفاوت دارد: date back to فقط زمان را می‌گوید.

• can be traced back to
• trace the problem back to
• be traced to
• trace its roots to

به‌خاطر … بودن، دلیلش … بودن (گفتاری)

گفتاری Speaking

to be caused by something

هم‌معنی‌ها: be due to · be caused by

گفتاری و بریتانیایی: «دلیلش … است». برای نوشتار رسمی بنویسید due to / attributable to. در معنای دیگر «down to you» یعنی «تصمیم با خودت است». برای IELTS Speaking خوب است، برای Writing نه.

• be down to a lack of
• be down to luck
• be mainly down to
• it's down to

پیامدها، تبعات (معمولاً ناخوشایند و پیش‌بینی‌نشده)

رسمی Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: consequences · knock-on effects

تقریباً همیشه جمع است و معمولاً منفی. با for یا on می‌آید: repercussions for the economy. از consequences کمی غیرمنتظره‌تر و دورتر است. تکیه روی هجای سوم.

• serious repercussions
• have repercussions for
• far-reaching repercussions
• legal repercussions

پیامدهای شاخه‌شاخه و پیچیده (اغلب پیش‌بینی‌نشده)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: implications · consequences

تقریباً همیشه جمع و با for / of می‌آید. یعنی پیامدهایی که به بخش‌های مختلف شاخه می‌زنند (ramify = شاخه شدن). رسمی‌تر از consequences است و در آیلتس باید با دقت و نه به‌صورت حفظی به کار رود.

• far-reaching ramifications
• legal ramifications
• political ramifications
• ramifications for

محصول جانبی، پیامد فرعی (که هدف اصلی نبوده)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: side effect · spin-off

با تیره یا بی‌تیره (byproduct) هر دو دیده می‌شود. در صنعت یعنی محصول جانبی تولید و در مقاله یعنی نتیجه‌ی فرعی و پیش‌بینی‌نشده. با of می‌آید: a by-product of rapid growth.

• a by-product of
• an unintended by-product
• a useful by-product
• an unwanted by-product

انگیزه‌ی محرک، نیروی پیش‌برنده

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: stimulus · momentum

شمارش‌ناپذیر است و معمولاً بدون a می‌آید. فعل‌ها: give, provide, lend. با momentum (شتاب) نزدیک است ولی impetus اولین نیروی شروع را می‌رساند. در Speaking کم‌کاربرد است.

• provide the impetus for
• give impetus to
• lose impetus
• fresh impetus

اثر موجی (پیامد که به‌تدریج به بخش‌های دیگر می‌رسد)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: knock-on effect

تصویر موج در آب را به کار می‌برد؛ کاملاً رایج است. تفاوت با domino effect: ripple effect اثر محو شونده و گسترده است، ولی domino effect زنجیره‌ی علت و معلول پیاپی. با on یا across می‌آید.

• a ripple effect
• have a ripple effect on
• the ripple effect of
• create a ripple effect

واکنش تند منفی (به یک تصمیم یا اقدام)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: reaction · outcry

همیشه واکنش منفی گروهی از مردم است. حرف اضافه: a backlash against. عموماً شمارش‌پذیر، ولی بدون جمع هم دیده می‌شود. از «criticism» شدیدتر و جمعی‌تر است.

• a public backlash
• face a backlash
• a backlash against
• provoke a backlash

پیامد (دوره‌ی بعد از حادثه‌ی بزرگ)، وضعیت پس از

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: wake · consequences

معمولاً بعد از حادثه‌ی بد یا بزرگ (سیل، جنگ، بحران) و همراه با in the … of می‌آید. تأکید بر «زمان پس از» دارد، نه بر خود نتیجه. مفرد است.

• in the aftermath of
• the immediate aftermath
• the aftermath of a crisis
• deal with the aftermath

واکنش زنجیره‌ای (هر اتفاق اتفاق بعدی را شروع می‌کند)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: domino effect · knock-on effect

در فیزیک «واکنش زنجیره‌ای هسته‌ای» است و در متن عمومی هر سری اتفاق متوالی. فعل‌های همراه: set off، trigger، start. با of + اسم جمع هم می‌آید: a chain reaction of events.

• set off a chain reaction
• trigger a chain reaction
• a chain reaction of
• start a chain reaction

چرخه‌ی معیوب (هر مشکل مشکل بعدی را بدتر می‌کند)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: downward spiral

در آمریکا گاهی vicious cycle گفته می‌شود. با ساختار break / escape / get trapped in می‌آید. در Writing Task 2 معمولاً برای پیامدهای اجتماعی مناسب و کاملاً پذیرفته است، ولی فقط وقتی واقعاً چرخه باشد.

• a vicious circle
• break the vicious circle
• trapped in a vicious circle
• a vicious circle of

علت زیربنایی (علت اصلی پشت نشانه‌ها)

آکادمیک Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: root cause

با of می‌آید: the underlying cause of X. اغلب در برابر نشانه‌ها یا علت‌های ظاهری (the immediate cause) می‌آید. با the root cause هم‌معنی است. فعل مناسب: address، tackle، identify.

• the underlying cause of
• identify the underlying cause
• address the underlying causes
• underlying factors

به‌دلیل، به‌خاطر (غالباً بعد از be)

Speaking · Writing

معادل رسمی برای نوشتار: owing to

هم‌معنی‌ها: because of · owing to

در نوشتار دقیق، due to بعد از فعل be می‌آید (The delay was due to…) و owing to / because of بعد از جمله‌ی کامل؛ ولی امروز due to در هر دو جایگاه پذیرفته است. بعد از آن اسم می‌آید، نه جمله: due to the fact that + جمله.

• due to bad weather
• due to a lack of
• largely due to
• be due to

به‌لطف، به‌واسطه‌ی (علتی مثبت)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: because of · owing to

معمولاً برای علت مثبت؛ برای علت منفی نباید گفت thanks to the storm، بلکه due to / because of. در نوشتار رسمی گاهی «owing to» جای آن می‌آید. در گفتار هم طبیعی است و گاهی با طعنه به کار می‌رود.

• thanks to technology
• thanks to the efforts of
• thanks to advances in
• all thanks to

به‌علت، به‌سبب (رسمی)

رسمی Writing

معادل رسمی برای نوشتار: owing to

هم‌معنی‌ها: because of · owing to

بعد از آن اسم می‌آید و جمله نمی‌آید (برای جمله: on account of the fact that). کمی ادبی‌تر از because of است. عبارت «on no account» معنای کاملاً متفاوت دارد (به هیچ وجه) و نباید با آن اشتباه گرفته شود.

• on account of bad weather
• on account of illness
• on account of his age
• on account of the cost

قابل‌انتساب به، ناشی از (علت قابل شناسایی)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: due to · caused by

صفتی بعد از be است و حرف اضافه to می‌خواهد. اغلب در گزارش‌های رسمی و آماری می‌آید و می‌توان درصد یا میزان داد (about half is attributable to…). نسبت به due to رسمی‌تر و دقیق‌تر است.

• be attributable to
• largely attributable to
• partly attributable to
• directly attributable to

در واکنش به، در پاسخ به

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: following · because of

علت را به‌صورت واکنش نشان می‌دهد: «به‌خاطر X این کار انجام شد». بعدش اسم می‌آید. با to (نه for ✗). از because of فعال‌تر است چون یک عمل و عکس‌العمل می‌سازد. در گفتار هم طبیعی است.

• in response to criticism
• in response to demand
• in response to a request
• in direct response to

در نتیجه‌ی، بر اثر

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: because of · owing to

بعد از of اسم یا ing می‌آید؛ بعد از as a result (بدون of) جمله‌ی کامل با ویرگول: As a result, fewer cars… . این دو را اشتباه نگیرید. as a result of the fact that + جمله هم ممکن است.

• as a result of
• as a direct result of
• largely as a result of
• partly as a result of

و بدین‌وسیله، و از این طریق (نتیجه‌ی همان کار)

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: by doing so · hence

بعد از آن معمولاً فعل -ing می‌آید و نتیجه‌ی همان کار را می‌رساند (…, thereby reducing costs). فاعل -ing همان فاعل جمله‌ی اصلی است. تفاوت با therefore (بنابراین): بعد از therefore جمله‌ی کامل می‌آید.

• thereby reducing
• thereby allowing
• thereby increasing
• and thereby

بر همین اساس، متناسب با آن، در نتیجه

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: consequently · therefore

دو کاربرد: ۱) «متناسب با» بعد از فعل (adjust accordingly) و ۲) «به‌همین دلیل» در آغاز جمله (Accordingly, the committee voted…). با according to (طبق نظر) اشتباه نگیرید؛ آن حرف اضافه است.

• act accordingly
• adjust accordingly
• plan accordingly
• and accordingly

آن‌قدر … که (نتیجه‌ی شدت)

Speaking · Writing

هم‌معنی‌ها: such … that

ساختار: so + صفت/قید + that + جمله. با اسم: so many / so much + اسم + that، یا such + (a) + صفت + اسم + that (such heavy rain that…؛ با اسم شمارش‌پذیر: such a heavy storm that…). اشتباه رایج: so heavy rain that ✗. that را در گفتار می‌توان حذف کرد.

• so tired that
• so many people that
• so quickly that
• so much … that

که در نتیجه‌ی آن، به‌طوری که

رسمی Writing

هم‌معنی‌ها: so that · as a result

بعد از آن جمله‌ی کامل با فاعل و فعل می‌آید. معمولاً بعد از ویرگول است. به‌جای it resulted in می‌توان آورد و ساختاری طولانی‌تر ولی رسمی می‌دهد.

• with the result that
• with the effect that
• with the consequence that