تفاوت say و tell (و speak و talk) در انگلیسی: کدام را کجا بگذاریم؟

چرا این چهار فعل قاطی می‌شوند؟

فارسی برای همه‌ی این موقعیت‌ها همین چند فعل را دارد: «گفتن»، «حرف زدن» و «صحبت کردن». وقتی بگوییم «به من گفت که دیر می‌رسد»، «با من حرف زد» یا «انگلیسی صحبت می‌کند»، فعل فارسی تغییر چندانی نمی‌کند. انگلیسی اما هر کدام را فعل جدا کرده است: say، tell، speak و talk. اگر یکی را جای دیگری بگذارید، جمله غلط می‌شود یا دست‌کم غیرطبیعی به نظر می‌رسد. یکی از رایج‌ترین خطاها هم همین است: He said me that…

خبر خوب این است که این چهار فعل بیشتر از آنچه فکر می‌کنید قاعده‌مندند. چند سؤال ساده کافی است.

چهار فعل در یک نگاه

• say: روی خودِ حرف تمرکز دارد، یعنی کلمه‌ها یا محتوای آنچه گفته شده. مخاطب اختیاری است و اگر بیاید با to می‌آید.
• tell: به کسی چیزی را گفتن. بلافاصله بعد از آن مخاطب می‌آید (tell me، tell Tom).
• speak: توانایی یا عمل حرف زدن، مخصوصاً زبان، سخنرانی، گفت‌وگوی رسمی و تلفن.
• talk: گفت‌وگوی دوطرفه‌ی معمولاً غیررسمی با کسی یا درباره‌ی چیزی.

حالا هر کدام را جدا ببینیم.

say: خودِ حرف

say را وقتی به کار می‌برید که می‌خواهید بگویید چه چیزی گفته شد:

• Emma said, "I'm tired."
• Emma said (that) she was tired.
• What did you say?
• Say it again, please.

اگر مخاطب را هم بخواهید بگویید، باید to بگذارید: Emma said to me that she was tired. این ساخت درست است، ولی در عمل بیشتر Emma told me she was tired می‌شنوید.

say با چند عبارت ثابت هم می‌آید که مخاطب لازم ندارند: say hello، say goodbye، say sorry، say thank you، say yes/no، say a few words. و برای پرسیدن معادل یک کلمه: How do you say "thank you" in French?

اشتباه معمولی: He said me goodbye (غلط). شکل درست: He said goodbye to me یا ساده‌تر He said goodbye.

tell: به کسی گفتن

tell معمولاً یک مفعول شخص بعد از خودش می‌خواهد:

• Tom told me the news.
• Tom told me (that) he was late.
• Mia told Ben to wait outside. (ساخت tell + کسی + to + فعل برای دستور و درخواست)
• Tell me about your day.

نکته: در tell مخاطب را نمی‌شود حذف کرد. جمله‌ی She told that she was ill غلط است. بسته به آنچه می‌خواهید بگویید دو راه دارید: She said that she was ill یا She told me that she was ill.

استثنا: چند عبارت ثابت که با tell ساخته می‌شوند و به‌جای شخص، چیز دیگری مفعول است:

• tell the truth (راست گفتن)، tell a lie (دروغ گفتن)
• tell a story، tell a joke، tell a secret
• tell the time (ساعت را گفتن یا خواندن): Can you tell the time?
• tell the difference (فرق را تشخیص دادن): I can't tell the difference between these two words.

در این عبارت‌ها say نمی‌نشیند. یعنی say a lie و say a joke غلط‌اند.

یک کاربرد پرتکرار در گفتار هم سؤال غیرمستقیم است: Can you tell me where the station is? دقت کنید که بعد از tell me ترتیب جمله‌ی خبری می‌آید (where the station is)، نه سؤالی. این خطا در اشتباه‌های گرامری رایج فارسی‌زبان‌ها هم آمده است.

speak: زبان، سخنرانی، تلفن

speak در سه موقعیت اصلی به این اشاره دارد که کسی حرف می‌زند، نه اینکه دقیقاً چه می‌گوید:

۱. زبان: She speaks three languages. Do you speak English? از میان این چهار فعل، فقط speak برای «حرف زدن به یک زبان» می‌آید. جمله‌های I talk English و I say English غلط‌اند.

۲. گفت‌وگوی رسمی و تلفن: Can I speak to Mr Clark, please? Hello, this is Anna speaking. speak with هم درست است؛ در انگلیسی آمریکایی رایج‌تر است و در بریتانیا کمی رسمی‌تر به نظر می‌رسد. وقتی بخواهید از کسی برای صحبتی جدی وقت بگیرید هم speak بهتر از talk است: I'd like to speak to you about your report.

۳. سخنرانی و حرف زدن جلوی جمع: The mayor spoke about the new bridge. She will speak at the conference. همین‌طور speak loudly/slowly/clearly و speak up (بلندتر حرف بزن).

talk: گفت‌وگو

talk حالت صمیمی‌تر و دوطرفه‌تر دارد. معمولاً با to یا with (کسی) و about (موضوع) می‌آید:

• We talked for two hours.
• Tom and Emma are talking about their holiday.
• Can I talk to you for a minute?

اسم talk هم به‌معنای گفت‌وگو و هم سخنرانی کوتاه است: have a talk، give a talk. و عبارت‌هایی مثل small talk (گپ‌های سطحی) و talk show.

دقت کنید که talk بدون حرف اضافه مفعول نمی‌گیرد: We talked the project غلط است و باید We talked about the project بگویید. چند استثنای ثابت: talk business، talk politics، talk nonsense.

speak یا talk؟

در بسیاری از جمله‌ها هر دو درست‌اند: Can I speak to you? و Can I talk to you? هر دو شنیده می‌شوند. قاعده‌ی عملی:

• زبان ← همیشه speak.
• رسمی، تلفنی، جلسه‌ی کاری ← speak بهتر است.
• گفت‌وگوی روزمره بین دوستان ← talk طبیعی‌تر است.
• گفت‌وگوی بلند و دوطرفه ← talk. speak گاهی حس یک‌طرفه‌بودن دارد (the teacher spoke for an hour).

گزارش حرف دیگران: say یا tell؟

وقتی حرف کسی را نقل می‌کنید معمولاً این دو الگو را دارید:

• She said (that) she was busy.
• She told me (that) she was busy.

یعنی say بدون مخاطب و tell با مخاطب. «that» را در گفتار اغلب می‌شود انداخت. نکته‌ی تکمیلی: هنگام نقل‌قول غیرمستقیم معمولاً زمان یک قدم به عقب می‌رود (I am busy ← she said she was busy). برای مرور زمان‌ها راهنمای زمان‌های انگلیسی را ببینید.

اشتباه‌های رایج فارسی‌زبان‌ها

• غلط: He said me that he was late.
• درست: He told me that he was late. / He said that he was late.
• غلط: She told that she was tired.
• درست: She said that she was tired. / She told me that she was tired.
• غلط: I talk English well.
• درست: I speak English well.
• غلط: We talked the problem.
• درست: We talked about the problem.
• غلط: He said a lie.
• درست: He told a lie.
• غلط: Can you say me the time?
• درست: Can you tell me the time?
• غلط: The teacher talked us to open the books.
• درست: The teacher told us to open the books.

ریشه‌ی خطاهای اول و ششم یکی است: در فارسی «به من گفت» یک ساخت ثابت است، ولی در انگلیسی مخاطب باید بلافاصله بعد از tell بیاید و say این جایگاه را ندارد.

در آیلتس و مکالمه

در اسپیکینگ آیلتس پارت ۲ از شما می‌خواهند یک تا دو دقیقه درباره‌ی موضوعی talk کنید، و جمله‌های تثبیت‌شده‌ای مثل I'd say that… (به نظرم…) و To tell you the truth… (راستش را بخواهید…) در جواب‌ها طبیعی‌اند. این‌ها را هم به‌صورت تکه‌های ثابت یاد بگیرید، نه کلمه‌به‌کلمه. اگر در تمرین گفتاری جواب ضبط می‌کنید، همین فعل‌ها را آگاهانه چک کنید: بیشتر خطای say/tell در جواب‌های بلند و سریع بیرون می‌آید، نه در جمله‌ی نوشتنی.

تمرین

جای خالی را با شکل درست say، tell، speak یا talk پر کنید:

1. Sarah ___ me that the meeting was cancelled.
2. He ___, "See you tomorrow."
3. Do you ___ French?
4. We ___ about films for hours last night.
5. Please ___ the truth.
6. Could I ___ to Mr Clark, please?
7. The teacher ___ us to open our books.
8. What did the doctor ___?

جمله‌های غلط را اصلاح کنید:

1. James said me goodbye.
2. They talk English at work.

جواب‌ها

1. told (مخاطب me بعد از فعل آمده است.)
2. said (خودِ حرف نقل شده است.)
3. speak (زبان)
4. talked (گفت‌وگوی دوطرفه درباره‌ی موضوع)
5. tell (عبارت ثابت tell the truth)
6. speak (تلفنی و مؤدبانه)
7. told (tell + کسی + to + فعل)
8. say
9. James said goodbye (to me). (بعد از say مخاطب مستقیم نمی‌آید.)
10. They speak English at work.

ادامه در همین سایت

• دفتر اشتباه‌ها: جمله‌ی غلط و اصلاح‌شده‌ی خودتان را ثبت کنید تا با فاصله مرورش کنید.
• اشتباه‌های واژگانی فارسی‌زبان‌ها: همین نوع خطای ترجمه‌ی مستقیم، در فعل‌ها و واژه‌های دیگر.
• درس‌های گرامر: تمرین فعال با توضیح فارسی.