۱۵ اشتباه گرامری رایج فارسی‌زبان‌ها در انگلیسی

چرا خطاهای ما شبیه هم‌اند؟

بسیاری از خطاهای گرامری فارسی‌زبان‌ها تصادفی نیستند؛ از تفاوت‌های مشخص فارسی و انگلیسی می‌آیند. وقتی ریشه‌ی خطا را بدانید، اصلاحش راحت‌تر است. یک پیکره‌ی خطای برچسب‌خورده از نوشته‌های زبان‌آموزان ایرانی (Yadollahi و همکاران، ۲۰۲۴، ۲۱۹ متن و ۶۹۱۷ خطا) نشان داد پرتکرارترین خطاها مربوط به حرف تعریف، مفرد و جمع اسم و ضمیر شخصی بوده است. نکته‌ی نگران‌کننده‌تر: دقت در حرف تعریف و جمع از سطح متوسط به پیشرفته تقریباً بهتر نشده بود. یعنی این خطاها خودبه‌خود با بالا رفتن سطح درست نمی‌شوند و تمرین آگاهانه می‌خواهند.

در فهرست زیر، هر خطا را با شکل غلط، شکل درست و دلیل فارسی‌اش آورده‌ایم. جمله‌ها را خودمان ساخته‌ایم.

گروه اول: اسم و حرف تعریف

۱. جاانداختن a و the

• غلط: I bought car yesterday.
• درست: I bought a car yesterday.

چرا: فارسی نوشتاری حرف تعریف معین ندارد و معرفه بودن را با نبودن «یک» یا با «را» نشان می‌دهد. اصلاح: هر اسم مفرد قابل‌شمارش در انگلیسی تقریباً همیشه چیزی قبلش لازم دارد: a، the، my، this و مانند آن‌ها.

۲. the اضافه برای مفهوم کلی

• غلط: The life is short. / The money is not everything.
• درست: Life is short. / Money is not everything.

چرا: وقتی تازه یاد گرفته‌ایم the مهم است، گاهی آن را همه‌جا می‌گذاریم. اصلاح: برای مفهوم کلی (زندگی، پول، آموزش به‌طور کلی) معمولاً حرف تعریف نمی‌آید.

۳. مفرد ماندن اسم بعد از عدد و many

• غلط: I have three brother. / There are many reason.
• درست: I have three brothers. / There are many reasons.

چرا: در فارسی بعد از عدد و واژه‌هایی مثل «زیاد» و «بسیار» اسم جمع بسته نمی‌شود: «سه برادر». اصلاح: بعد از عدد بزرگ‌تر از یک و بعد از many، several، a few اسم را جمع کنید.

۴. جمع بستن اسم‌های غیرقابل‌شمارش

• غلط: She gave me some good advices. / I need more informations.
• درست: She gave me some good advice. / I need more information.

چرا: در فارسی «توصیه‌ها» و «اطلاعات» شکل جمع دارند. اصلاح: این واژه‌ها را با شمارنده بشمارید: a piece of advice، two pieces of information.

گروه دوم: ضمیر و فاعل

۵. قاطی کردن he و she

• غلط: My sister is a doctor. He works in a hospital.
• درست: My sister is a doctor. She works in a hospital.

چرا: فارسی جنس دستوری ندارد، حتی در ضمیر؛ «او» برای مرد و زن یکی است. این خطا در گفتار سریع حتی در سطح‌های بالا هم دیده می‌شود. اصلاح: قبل از گفتن ضمیر، یک لحظه به اسم قبلی فکر کنید؛ در نوشتن، همه‌ی ضمیرهای he، she، his و her را جداگانه چک کنید.

۶. جاانداختن فاعل، مخصوصاً it

• غلط: Is very important to practise every day. / Is raining.
• درست: It is very important to practise every day. / It's raining.

چرا: فارسی زبانی ضمیرانداز است؛ فعل خودش نشان می‌دهد فاعل کیست و ضمیر اختیاری است. انگلیسی تقریباً همیشه فاعل می‌خواهد، حتی فاعل ظاهری it یا there.

۷. فراموش کردن -s سوم‌شخص

• غلط: My father work in a bank.
• درست: My father works in a bank.

چرا: در فارسی شناسه‌ی فعل برای همه‌ی شخص‌ها هست، ولی در انگلیسی فقط سوم‌شخص مفرد در حال ساده نشانه می‌گیرد و چون کوچک است، در گفتار جا می‌افتد. اصلاح: در بازخوانی، دنبال فاعل‌های مفرد سوم‌شخص بگردید و فعلشان را چک کنید.

گروه سوم: ترتیب واژه و سؤال

۸. ترتیب فارسی در جمله‌ی انگلیسی

• غلط: I very like this song. / I every morning coffee drink.
• درست: I really like this song. / I like this song very much. / I drink coffee every morning.

چرا: ترتیب پایه‌ی فارسی «فاعل، مفعول، فعل» است و قید معمولاً قبل از فعل می‌آید («خیلی دوست دارم»). انگلیسی «فاعل، فعل، مفعول» است و very much بعد از مفعول می‌آید.

۹. سؤال بدون فعل کمکی یا با ترتیب غلط

• غلط: Where you live? / Can you tell me where is the station?
• درست: Where do you live? / Can you tell me where the station is?

چرا: در فارسی برای سؤال ترتیب جمله عوض نمی‌شود؛ «کجا زندگی می‌کنی؟» با لحن سؤالی است. اصلاح: در سؤال مستقیم فعل کمکی (do/does/did) یا جابه‌جایی لازم است؛ ولی در سؤال غیرمستقیم بعد از Can you tell me… یا I don't know… ترتیب جمله‌ی خبری برمی‌گردد.

گروه چهارم: حرف اضافه

۱۰. حرف اضافه‌ی اضافی

• غلط: We discussed about the problem. / She entered to the room.
• درست: We discussed the problem. / She entered the room.

چرا: فارسی در بعضی ساختارها حرف اضافه لازم دارد («درباره‌ی مسئله بحث کردیم»، «وارد اتاق شد») که انگلیسی ندارد. یک پژوهش (پیش‌چاپ داوری‌نشده) روی زبان‌آموزان پیشرفته‌ی فارسی‌زبان گزارش کرده که کنار گذاشتن حرف اضافه‌ای که فارسی لازم دارد، بسیار سخت‌تر از یاد گرفتن یک حرف اضافه‌ی تازه است.

۱۱. حرف اضافه‌ی ترجمه‌شده

• غلط: I'm afraid from dogs. / It depends to the weather. / She is married with a teacher.
• درست: I'm afraid of dogs. / It depends on the weather. / She is married to a teacher.

چرا: حرف اضافه‌ی فارسی را مستقیم ترجمه می‌کنیم («از سگ می‌ترسم» → from). همان پیش‌چاپ، استفاده‌ی پیش‌فرض از from برای حالت‌های عاطفی را یکی از الگوهای منظم خطا گزارش کرده است. اصلاح: حرف اضافه را جدا حفظ نکنید؛ آن را همراه واژه به‌صورت یک تکه یاد بگیرید: afraid of، depend on، interested in.

گروه پنجم: زمان فعل

۱۲. حال ساده به‌جای حال کامل با since و for

• غلط: I live in Tabriz since 2020. / I know him for five years.
• درست: I have lived in Tabriz since 2020. / I have known him for five years.

چرا: در فارسی برای کاری که از گذشته شروع شده و ادامه دارد، زمان حال به کار می‌بریم: «از ۲۰۲۰ در تبریز زندگی می‌کنم». اصلاح: هر جا since یا for با مدت زمانی تا الان دیدید، به حال کامل فکر کنید.

۱۳. حال کامل با زمان مشخص گذشته

• غلط: I have seen that film last week.
• درست: I saw that film last week.

چرا: شکل «دیده‌ام» در فارسی با قید زمان گذشته هم می‌آید. اصلاح: با yesterday، last week، in 2019 و هر زمان مشخص گذشته، گذشته‌ی ساده بیاورید.

۱۴. قاطی کردن حال ساده و حال استمراری

• غلط: Every morning I am drinking tea. / Wait, I come!
• درست: Every morning I drink tea. / Wait, I'm coming!

چرا: در فارسی «می‌خورم» هم یعنی «هر روز می‌خورم» و هم «الان دارم می‌خورم». انگلیسی این دو را جدا می‌کند: عادت با حال ساده، کار در جریان با حال استمراری.

۱۵. حال ساده به‌جای آینده

• غلط: Don't worry, I call you tomorrow.
• درست: Don't worry, I'll call you tomorrow.

چرا: در فارسی گفتاری اغلب زمان حال را با قیدی مثل «فردا» به‌جای آینده به کار می‌بریم: «فردا زنگ می‌زنم». در انگلیسی برای قول و تصمیم لحظه‌ای will و برای برنامه‌ی از پیش‌چیده be going to یا حال استمراری لازم است.

یک نکته‌ی جانبی: make و do

یک گروه دیگر از خطاها واژگانی است تا گرامری، ولی بسیار رایج است: فعل‌های مرکب فارسی با «کردن» و «دادن». do a mistake غلط است و شکل درست make a mistake است؛ make homework غلط است و شکل درست do homework. این‌ها را هم به شکل تکه یاد بگیرید.

چطور این خطاها را کنار بگذاریم؟

1. دفتر خطا داشته باشید. هر خطا را با شکل درست و دلیلش بنویسید.
2. هر بار روی دو سه خطا تمرکز کنید. در بازخوانی هر متن، فقط دنبال همان‌ها بگردید.
3. تمرین بازیابی: جمله‌ی غلط را ببینید و قبل از دیدن جواب، خودتان اصلاح کنید.
4. با صدای بلند بخوانید. خیلی از خطاهای -s و حرف تعریف را گوش زودتر از چشم می‌گیرد.
5. صبور باشید. طبق همان پیکره‌ی خطا، حرف تعریف و جمع حتی در سطح پیشرفته هم سخت می‌مانند؛ این طبیعی است و با تمرین هدفمند کم می‌شود.

چک‌لیست بازخوانی

• همه‌ی اسم‌های مفرد قابل‌شمارش حرف تعریف یا معرف دارند.
• بعد از عددها و many اسم جمع است.
• he و she درست انتخاب شده‌اند.
• هیچ جمله‌ای بدون فاعل نیست.
• بعد از discuss، enter و mention حرف اضافه نگذاشته‌ام.
• با since و for حال کامل آورده‌ام.

تمرین در همین سایت

درس‌های گرامر سایت برای هر کدام از این خطاها توضیح فارسی کوتاه و تمرین «اشتباه را پیدا کن» دارند. ابزار بازخورد رایتینگ هم بسیاری از این الگوها را در متن خودتان علامت می‌زند و دلیل فارسی‌اش را می‌گوید. این ابزار همه‌ی خطاها را نمی‌گیرد؛ پس چک‌لیست بالا را کنارش نگه دارید.