دام‌های واژگانی فارسی‌زبان‌ها: واژه‌های شبیه هم و دوستان دروغین

قرض دادن

فارسی هر دو طرف را با «قرض» می‌گوید، ولی انگلیسی جدا می‌کند: lend کار صاحبِ چیز است (قرض دادن). Can you borrow me …? ✗ → Can you lend me …? ✓. گذشته: lent.

• lend someone money
• lend something to someone
• lend a hand

قرض گرفتن

borrow کار گیرنده است و با from می‌آید: borrow a pen from Sara. برای «قرض دادن» هرگز borrow نگویید؛ آنجا lend لازم است.

• borrow something from someone
• borrow money from the bank
• borrow a book from the library

دستبرد زدن؛ لخت کردن (کسی یا جایی)

مفعول rob «قربانی» است، یعنی آدم یا مکان، نه خودِ جنس: They robbed the bank ✓ / They robbed the money ✗. فارسی «دزدی» را برای هر دو به کار می‌برد و همین گیج‌کننده است.

• rob a bank
• rob someone of something
• be robbed

دزدیدن (چیزی)

مفعول steal چیزی است که برده می‌شود: steal a phone ✓. برای «از من دزدیدند» بگویید My phone was stolen یا I was robbed، نه I was stolen (یعنی «مرا دزدیدند»). گذشته: stole / stolen.

• steal something from someone
• have something stolen
• stolen goods

(با کار) پول درآوردن؛ به دست آوردن

win برای مسابقه و قرعه‌کشی است و earn برای مزد کار. I win 30 million a month ✗ → I earn … ✓. «احترام کسب کردن» را هم بیشتر با earn می‌گویند: earn someone's respect (win someone's respect هم درست است).

• earn a living
• earn money
• earn a salary
• earn respect

یادآوری کردن؛ (کسی را) یاد چیزی انداختن

remember یعنی خودتان یادتان می‌آید؛ remind یعنی کسی را وادار می‌کنید یادش بیاید. Remember me to call ✗ → Remind me to call ✓. «این عکس مرا یاد بچگی‌ام می‌اندازد» = This photo reminds me of my childhood (با of).

• remind someone to do something
• remind someone of something
• remind someone about something

خسته‌کننده؛ کسل‌کننده

صفتِ دارای ing ویژگی چیزی است که حوصله را سر می‌برد؛ احساس خودتان bored است. «حوصله‌ام سر رفته» = I'm bored، نه I'm boring (یعنی «من آدم کسل‌کننده‌ای هستم»).

• a boring job
• find something boring
• really boring

هیجان‌انگیز

excited احساس آدم است (I'm excited about the trip) و exciting ویژگی آن چیز. «خیلی هیجان دارم» را I'm very exciting ✗ نگویید.

• an exciting opportunity
• exciting news
• the most exciting part

شرمنده؛ سرافکنده (از کار نادرست)

«خجالت کشیدن» فارسی هم برای شرم از کار بد است و هم برای معذب شدن. ashamed فقط برای کار نادرست است؛ برای موقعیت ناجور یا خنده‌دار embarrassed (I was embarrassed when I fell on the stairs) و برای کم‌رویی shy.

• be ashamed of
• feel ashamed
• nothing to be ashamed of

عاقلانه؛ معقول؛ (آدم) منطقی

ظاهرش شبیه «حساس» است ولی یعنی «عاقل و منطقی». She's very sensible = خیلی عاقل است. «حساس» می‌شود sensitive.

• a sensible decision
• sensible advice
• the sensible thing to do

حساس؛ زودرنج

sensitive یعنی «زود اثر می‌پذیرد» (پوست، آدم، موضوع). با sensible (عاقلانه) اشتباه نشود: a sensitive child = بچه‌ی حساس، a sensible child = بچه‌ی عاقل.

• sensitive skin
• a sensitive issue
• sensitive to criticism
• sensitive information

قانع کردن؛ متقاعد کردن

convince بیشتر برای «باوراندن» است (convince someone that …) و persuade بیشتر برای «راضی کردن به انجام کاری» (persuade someone to do). «قانع شدم» = I was convinced، نه I convinced ✗ که مفعول کم دارد.

• convince someone that
• convince someone of something
• be convinced that

واقعی؛ حقیقی

دوست دروغین: actual یعنی «واقعی»، نه «فعلی». «وضعیت فعلی» = the current situation. actually هم یعنی «در واقع»، نه «فعلاً» (فعلاً = for now یا at the moment).

• the actual cost
• the actual reason
• in actual fact

رسیدن (به مقصد)

«رسیدن به» در فارسی «به» دارد و زبان‌آموز arrive to ✗ می‌سازد. درست: arrive in برای شهر و کشور، arrive at برای مکان مشخص و home بدون حرف اضافه. reach مفعول مستقیم می‌گیرد: reach the station (نه reach to).

• arrive in (a city or country)
• arrive at (a place or building)
• arrive home
• arrive late

درد کردن (درد مداوم و آرام)

فارسی همه را «درد می‌کند» می‌گوید. ache برای درد مداوم و مبهم است، hurt برای درد کلی یا ناگهانی (It hurts when I walk)، و pain اسم است (I have a pain in my chest). «سرم درد می‌کند» طبیعی‌تر: I've got a headache.

• headache
• toothache
• my legs ache
• aches and pains

توصیه کردن؛ نصیحت کردن

advise با s و صدای /z/ فعل است؛ advice با c و صدای /s/ اسم و شمارش‌ناپذیر است: some advice یا a piece of advice (نه an advice یا advices). He advised me that I go ✗ → He advised me to go ✓.

• advise someone to do something
• advise against something
• be well advised to

به‌زور؛ تقریباً هیچ؛ به‌ندرت

دام بزرگ: «سخت کار می‌کند» = He works hard؛ He works hardly یعنی «تقریباً کار نمی‌کند»! «به‌سختی» فارسی دو معنا دارد: «با تلاش زیاد» = hard، «به‌زور، تقریباً نه» = hardly (I could hardly hear him).

• hardly ever
• hardly any
• can hardly believe
• hardly anyone

اخیراً؛ این اواخر

late یعنی «دیر» (I arrived late) و lately ربطی به دیر ندارد؛ یعنی «اخیراً» و معمولاً با حال کامل می‌آید: I've been busy lately. I came lately ✗ → I came late ✓.

• a lot lately
• lately I've been …
• not lately

مخصوصاً (برای هدفی خاص)؛ ویژه‌ی

فارسی «مخصوصاً» را برای دو معنا می‌گوید. especially یعنی «به‌ویژه، بیشتر از همه» (I love fruit, especially cherries) و specially یعنی «برای یک هدف مشخص» (specially designed for children).

• specially made
• specially designed
• specially for

گشاد؛ شُل

با lose (گم کردن، باختن، /luːz/) اشتباه نشود؛ loose با صدای /s/ تلفظ می‌شود. I loose my keys ✗ → I lose my keys ✓. متضاد loose کلمه‌ی tight (تنگ، سفت) است.

• loose clothes
• a loose tooth
• come loose
• a loose screw

تاریخی (مهم و ماندگار)

فارسی هر دو را «تاریخی» می‌گوید. historic یعنی «مهم و ماندگار در تاریخ» (بنا یا لحظه‌ی مهم) و historical یعنی «مربوط به گذشته یا علم تاریخ» (a historical novel، historical records).

• a historic building
• a historic moment
• the historic centre
• a historic win

ازدواج کردن (با کسی)

فارسی «با» دارد ولی marry حرف اضافه نمی‌گیرد: She married with him ✗ → She married him ✓ یا She got married to him ✓. بدون مفعول: They got married last summer.

• marry someone
• get married to someone
• be married to someone
• get married

شکایت کردن؛ گله کردن

«از چیزی شکایت کردن» در فارسی «از» دارد و زبان‌آموز complain from ✗ می‌سازد. درست: complain about something و complain to someone. شکایت در دادگاه sue یا take someone to court است.

• complain about something
• complain to someone
• make a complaint

کنارِ؛ پهلوی

beside فقط جا را نشان می‌دهد: «کنار». besides (با s) یعنی «علاوه بر؛ به‌علاوه»: Besides English, she speaks Turkish. یک s معنا را کاملاً عوض می‌کند.

• beside the window
• sit beside someone
• beside the point

همدل؛ دلسوز

دوست دروغین: «سمپاتیک» در فارسی یعنی «خوش‌برخورد و دوست‌داشتنی»، ولی sympathetic یعنی «همدل با غم یا مشکل کسی». برای «آدم دوست‌داشتنی» بگویید nice، pleasant یا likeable.

• a sympathetic ear
• be sympathetic to someone
• a sympathetic listener

کت کوتاه؛ کاپشن

دوست دروغین: «ژاکت» فارسی (بافتنی) در انگلیسی cardigan (جلوباز) یا jumper/sweater است. jacket یعنی کت کوتاه یا کاپشن؛ کاپشن پفی = puffer jacket.

• a leather jacket
• a winter jacket
• put on a jacket
• a suit jacket

موتورسیکلت؛ موتور

دوست دروغین: «موتور» فارسی در انگلیسی motorbike یا motorcycle است؛ motor یعنی موتورِ یک دستگاه (an electric motor). با فعل ride می‌آید، نه drive: ride a motorbike ✓ / drive a motorbike ✗.

• ride a motorbike
• on a motorbike
• a motorbike helmet
• motorcycle

مدرک کارشناسی؛ لیسانس

دوست دروغین: licence در انگلیسی یعنی «مجوز» (driving licence). «لیسانس دارم» = I have a bachelor's degree، نه I have a licence. «فوق‌لیسانس» = a master's degree؛ I have master ✗ → I have a master's (degree) ✓.

• a bachelor's degree in …
• do a bachelor's degree
• a master's degree
• a PhD

لامپ (حباب چراغ)

دوست دروغین: «لامپ» فارسی همان bulb است؛ lamp در انگلیسی خودِ چراغ است، مثل چراغ مطالعه (a desk lamp). «لامپ را عوض کن» = change the bulb. «لامپ را روشن کن» = turn on the light.

• change a light bulb
• an energy-saving bulb
• the bulb has blown

آرایشگاه؛ سالن زیبایی

دوست دروغین: «سالن» فارسی (سالن عروسی، سالن ورزشی، سالن پذیرایی) در انگلیسی معمولاً hall یا living room است: wedding hall، sports hall. salon تقریباً همیشه کسب‌وکار آرایش و زیبایی است.

• a hair salon
• a beauty salon
• a nail salon