جدول فونتیک انگلیسی (IPA) با معادل فارسی: ۲۰ مصوت و ۲۴ همخوان با مثال

جواب کوتاه

الفبای آوایی بین‌المللی (IPA) هر صدا را با یک نماد ثابت نشان می‌دهد، برخلاف املای انگلیسی که یک حرف چند صدا دارد (bad، bath، ball). فرهنگ‌های Cambridge و Oxford Learner's زیر هر واژه تلفظش را با IPA می‌نویسند، مثل ship /ʃɪp/. این مقاله نمادهای انگلیسی بریتانیایی (RP/SSBE)، یعنی همان مجموعه‌ی این دو فرهنگ، را می‌شمارد: ۲۰ مصوت و ۲۴ همخوان، هرکدام با یک واژه‌ی نمونه، رونویسی کامل فرهنگ و معادل فارسی تقریبی، یا یادآوری روشن اینکه فارسی چنین صدایی ندارد. تقریب فارسی فقط نقطه‌ی شروع است؛ صدا را باید بشنوید. این صفحه فایل صوتی ندارد. برای شنیدن، نمونه‌ها را در فرهنگ‌های بالا گوش دهید و تمرین‌های جفت‌کلمه‌ی اسپیکینو را انجام دهید. مثال‌های جمله و واژه‌ها را خودمان انتخاب کرده‌ایم و رونویسی هرکدام را با Cambridge تطبیق دادیم.

نشانه‌هایی که باید بشناسید

• / /: دو خط مورب یعنی رونویسی واجی، همان‌که در فرهنگ می‌بینید.
• ː: کشیدگی؛ sheep /ʃiːp/ با ship /ʃɪp/ فقط در همین علامت (و کیفیت صدا) فرق دارد.
• ˈ: تکیه‌ی اصلی، قبل از هجای تکیه‌دار. ˌ: تکیه‌ی فرعی.
• (r) یا r بالانویس: در بریتانیایی r فقط جلوی مصوت می‌آید؛ car /kɑː(r)/ است، ولی car is با r تلفظ می‌شود.
• ᵊ یا ə بالانویس: مصوت اختیاری؛ vision /ˈvɪʒᵊn/.
• نقطه بین هجاها: فرهنگ‌ها هجاها را با نقطه جدا می‌کنند؛ ما برای خوانایی آن را حذف کردیم.
• ɡ مثل g لاتین، فقط شکل نوشتاری‌اش در IPA فرق دارد.

۱۲ مصوت ساده

• iː: sheep /ʃiːp/. تقریباً «ای» بلند فارسی («شیر»).
• ɪ: ship /ʃɪp/. فارسی ندارد؛ کوتاه‌تر و شل‌تر از «ای»، بین «ای» و کسره. شنیدنِ فرقش با iː تمرین می‌خواهد؛ این‌جا تمرین ship یا sheep هست.
• e: bed /bed/. نزدیک به کسره‌ی فارسی («مِن»).
• æ: cat /kæt/. نزدیک به فتحه‌ی فارسی («مَن») ولی با دهان بازتر. فارسی هر دو صدای e و æ را دارد، اما واژه‌ای مثل bad را بسیاری از فارسی‌زبانان مثل bed می‌خوانند؛ تمرین bad یا bed همین را کار می‌کند.
• ɑː: car /kɑː(r)/. «آ»ی کشیده، با لب‌های باز و بدون گرد کردن.
• ɒ: hot /hɒt/. نزدیک به «آ»ی فارسی (که خودش کمی گرد است) ولی کوتاه.
• ɔː: thought /θɔːt/. فارسی ندارد؛ «اُ»ی کشیده و باز با لب‌های گرد.
• ʊ: book /bʊk/. فارسی ندارد؛ «او»ی کوتاه و شل (نه مثل «او» در «دود»).
• uː: food /fuːd/. «او»ی کشیده.
• ʌ: cup /kʌp/. فارسی ندارد؛ بین فتحه و «آ»، کوتاه، با دهان باز و لب خنثی.
• ɜː: bird /bɜːd/. فارسی ندارد؛ «اِ»ی کشیده و میانه، بدون r.
• ə (شوا): about /əˈbaʊt/. فارسی ندارد؛ کوتاه‌ترین و ضعیف‌ترین مصوت، فقط در هجای بی‌تکیه. رایج‌ترین صدای انگلیسی است و فارسی‌زبانان اغلب آن را «آ» کامل می‌خوانند («آبوت»). درس شوا و صورت ضعیف درباره‌ی همین است.

۸ مصوت مرکب (دوصدایی)

• eɪ: day /deɪ/. «اِی».
• aɪ: my /maɪ/. «آی».
• ɔɪ: boy /bɔɪ/. «اُی».
• əʊ: go /ɡəʊ/. از ə شروع می‌شود و به ʊ می‌رسد؛ نزدیک به «اُو»، نه «او»ی خالص.
• aʊ: now /naʊ/. «آو».
• ɪə: here /hɪə(r)/. «ایِ» کوتاه که به ə می‌رسد؛ فارسی ندارد.
• eə: hair /heə(r)/. «اِ» که به ə می‌رسد؛ فارسی ندارد.
• ʊə: tour /tʊə(r)/. «او» که به ə می‌رسد؛ فارسی ندارد. این صدا در بریتانیایی امروز کم‌کم کم‌رنگ می‌شود: Cambridge برای poor و sure /ɔː(r)/ می‌نویسد (/pɔː(r)/، /ʃɔː(r)/).

۲۴ همخوان

معادل نزدیک در فارسی دارند:

• p b t d k ɡ: pen /pen/، bad /bæd/، tea /tiː/، did /dɪd/، cat /kæt/، get /ɡet/: «پ ب ت د ک گ».
• f: fall /fɔːl/: «ف». v: van /væn/: «و» فارسی (مثل «ورق»).
• s z: so /səʊ/، zoo /zuː/: «س ز».
• ʃ ʒ: ship /ʃɪp/، vision /ˈvɪʒᵊn/: «ش ژ».
• h: hat /hæt/: «ه».
• tʃ dʒ: chair /tʃeə(r)/، jump /dʒʌmp/: «چ ج».
• m n: man /mæn/، no /nəʊ/: «م ن».
• l: leg /leɡ/: «ل».
• j: yes /jes/: «ی» همخوان («یار»).

معادل فارسی ندارند یا فقط تقریبی‌اند:

• θ: thin /θɪn/. نوک زبان بین دندان‌ها، هوا بی‌صدا؛ نه «س» و نه «ت». تمرین think یا sink.
• ð: this /ðɪs/. همان جای زبان، ولی با لرزش تارهای صوتی؛ نه «ز» و نه «د».
• ŋ: sing /sɪŋ/. در فارسی فقط پیش از «ک» و «گ» شنیده می‌شود («سنگ»)؛ در sing بعد از آن g جدا نمی‌آید.
• r: red /red/. در فارسی r ضربه‌ی زبان است؛ در انگلیسی زبان به سقف دهان نمی‌خورد.
• w: wet /wet/. فارسی ندارد؛ لب‌ها گرد مثل شروع «او»، بدون تماس دندان و لب. «و» فارسی v است، به همین دلیل west و vest قاطی می‌شوند: تمرین west یا vest.

نسخه‌ی آمریکایی: چند فرق اصلی

• oʊ به‌جای əʊ: go بریتانیایی /ɡəʊ/، آمریکایی /ɡoʊ/.
• r همه‌جا: در آمریکایی r پایان هجا هم تلفظ می‌شود؛ bird /bɝːd/، teacher بریتانیایی /ˈtiːtʃə(r)/ و آمریکایی /ˈtiːtʃɚ/. نمادهای ɝ و ɚ یعنی مصوت همراه r.
• ɑ به‌جای ɒ: hot بریتانیایی /hɒt/، آمریکایی /hɑːt/.
• نبودن دوصدایی‌های ɪə eə ʊə: here آمریکایی /hɪr/، hair /her/.
• bath: بریتانیایی /bɑːθ/، آمریکایی /bæθ/.
• t بین مصوت‌ها: در آمریکایی better شبیه «بِدر» است؛ Cambridge آن را /ˈbet̬ɚ/ می‌نویسد.

این فرق‌ها لهجه‌ای‌اند، نه اشتباه. یک لهجه را برای خودتان انتخاب کنید و رونویسی همان را بخوانید؛ هر دو لهجه معتبرند.

از کجا شروع کنیم؟

همه‌ی ۴۴ نماد را یک‌جا حفظ نکنید. ترتیب پیشنهادی ما، با توجه به صداهایی که فارسی ندارد:

• اول: θ و ð (think، this) و w (wet)، چون در گفتار بسیار تکرار می‌شوند و جایگزین فارسی‌شان معنی را عوض می‌کند.
• دوم: جفت‌های کوتاه و بلند: ɪ و iː، ʊ و uː. در فارسی کوتاه و بلند بیشتر با تغییر کیفیت صدا همراه است، پس برای این دو صدای انگلیسی باید دو دسته‌ی جدا در ذهن بسازید.
• سوم: ə و تکیه، چون ریتم انگلیسی را می‌سازند.
• بعد: مصوت‌های مرکب بدون معادل (ɪə، eə، ʊə) و ʌ و ɜː.

برای هر صدا چند جفت‌کلمه بگویید و ضبط کنید، بعد با رونویسی فرهنگ مقایسه کنید.

رونویسی را چطور بخوانیم؟

1. نماد به نماد بخوانید: thought /θɔːt/ یعنی θ + ɔː + t.
2. تکیه را بیابید: در about /əˈbaʊt/، ˈ پیش از baʊt است، پس هجای دوم تکیه دارد و ə ضعیف می‌ماند.
3. به کشیدگی دقت کنید: ː یعنی کشیده؛ ɪ و iː دو صدای جدا هستند.
4. تکیه‌ی فرعی: pronunciation /prəˌnʌnsiˈeɪʃᵊn/ هم ˌ دارد و هم ˈ.
5. تکیه ممکن است در خانواده‌ی یک واژه جابه‌جا شود: photograph /ˈfəʊtəɡrɑːf/ اما photographer /fəˈtɒɡrəfə(r)/. چون فارسی تکیه را در املا نشان نمی‌دهد، این بخش را از اول جدی بگیرید (درس تکیه‌ی کلمه و جمله).

اشتباه‌های رایج

• غلط: think را «سینک» یا «تینک» بخوانیم.
• درست: /θɪŋk/ با نوک زبان بین دندان‌ها و بدون g جدا.
• غلط: ship و sheep را یک‌جور بخوانیم.
• درست: /ʃɪp/ کوتاه و شل، /ʃiːp/ کشیده.
• غلط: west را با دندان روی لب (v) بخوانیم.
• درست: /west/ با لب‌های گرد.
• غلط: about را «آبوت» بخوانیم.
• درست: /əˈbaʊt/ با شوای کوتاه.

برای مشکلات تلفظ به‌صورت گسترده‌تر (خوشه‌های s، -ed و غیره) مشکلات تلفظ فارسی‌زبان‌ها را ببینید؛ این مقاله فقط روی خود جدول است.

تمرین

رونویسی‌ها را به واژه برگردانید:

1. /θriː/
2. /bɜːd/
3. /ɡəʊ/
4. /dʒʌmp/
5. /wet/

بعد رونویسی این‌ها را بنویسید، بدون نگاه: ship، thin، cat، zoo.

جواب‌ها: ۱. three ۲. bird ۳. go ۴. jump ۵. wet؛ و /ʃɪp/، /θɪn/، /kæt/، /zuː/.

ادامه در همین سایت

• تمرین‌های تلفظ: جفت‌کلمه‌های کوتاه برای هر صدای دشوار این جدول.