آزمایشگاه تلفظ
ریتم جمله: شمردن ضربها، نه هجاها
Sentence rhythm and stress-timing
جملهای با سه ضرب تقریباً همانقدر طول میکشد، چه چهار هجا داشته باشد چه نه هجا. یاد میگیری ضربهای تکیهدار را بشماری، هجاهای بین آنها را فشرده بگویی و با فهرستهای ضربدار تمرین کنی تا گفتارت بریدهبریده و ماشینی نشود.
گام ۱ از ۴
ریتم تکیهای: ضربها منظماند، هجاهای بینشان فشرده
انگلیسی معمولاً زبانی با ریتم تکیهای (stress-timed) توصیف میشود: هجاهای تکیهدار تقریباً در فاصلههای منظم میآیند و هجاهای بیتکیهی بینشان کوتاه و فشرده میشوند تا در همان فاصله جا شوند. پس طول جمله بیشتر به تعداد هجاهای تکیهدار (ضربها، beats) بستگی دارد تا به تعداد همهی هجاها. این گرایش است، نه ساعت دقیق: در گفتار واقعی فاصلهها فقط تقریباً برابرند. فارسی را معمولاً زبانی با ریتم هجایی (syllable-timed) توصیف میکنند که هجاهایش طول نسبتاً یکسانی دارند؛ البته این تقسیمبندی سادهسازی است. برای همین ممکن است فارسیزبانها هجاهای بیتکیهی انگلیسی را بیشازحد کامل و بلند بگویند. کلمههای محتوایی و دستوری را قبلاً در درس «تکیهی کلمه و تکیهی جمله» دیدهای؛ اینجا روی زمانبندی کار میکنیم.
- I NEED HELP. / I'll be NEEDing some HELP.هر دو جمله دو ضرب دارند و زمانشان تقریباً برابر است، هرچند جملهی دوم هجاهای بیشتری دارد.
گام ۲ از ۴
شمردن ضربها (هجای تکیهدار با حروف بزرگ)
| Sentence | Syllables | Beats |
|---|---|---|
| DOGS EAT BONES. | 3 | 3 |
| The DOGS will EAT the BONES. | 6 | 3 |
| The DOGS would have EATen the BONES. | 8 | 3 |
| The DOGS would have been EATing the BONES. | 9 | 3 |
گام ۳ از ۴
تمرین با فهرستهای ضربدار
۱. روی هر حرف بزرگ با انگشت روی میز ضربه بزن. ۲. کلمههای بین ضربها (and، a، of) را کوتاه و ضعیف بگو: /ən/، /ə/، /əv/. شکلهای ضعیف در درس «شوا و صورت ضعیف» و پیوستن صداها در درس «اتصال و گفتار پیوسته» آمده و اینجا تکرار نمیشود. ۳. اول آهسته و با ضربهای منظم شروع کن، بعد سرعت را بالا ببر؛ فاصلهی ضربها با هم برابر میماند و فقط هجاهای بینشان فشردهتر میشوند. ۴. با همین الگو فهرست خودت را بساز.
- COFfee and CAKE and a CUP of TEA.قهوه و کیک و یک فنجان چای. (چهار ضرب)
- RICE and BEANS and a BOWL of SOUP.برنج و لوبیا و یک کاسه سوپ. (چهار ضرب)
- BREAD and HONey and a GLASS of MILK.نان و عسل و یک لیوان شیر. (چهار ضرب)
گام ۴ از ۴
دام فارسیزبانها
۱. اگر همهی هجاها را با یک طول و مصوت کامل بگویی، ضربها گم میشوند و جمله بریدهبریده، کند و ماشینی شنیده میشود؛ شنونده هم نمیداند کدام کلمه مهم است. ۲. سریعخواندن یعنی فشرده کردن هجاهای بیتکیه، نه عجله در همهی کلمهها: ضربها را سر جایشان نگه دار و فقط فاصلهها را با هجاهای کوتاه پر کن. ۳. وقتی به جمله کلمهی دستوری اضافه میشود، ضربها را آهستهتر نکن؛ کلمههای اضافه را سریعتر بگو. ۴. فشرده کردن یعنی ضعیف گفتن، نه جا انداختن: در نوشتن و دیکته باید همهی کلمهها بیایند (should have، نه should of). ۵. تکیهی فارسی هم وجود دارد و در گفتار طبیعی فارسی هجاها دقیقاً همطول نیستند؛ بحث دربارهی گرایش غالب است، نه یک قانون مطلق.