شروع افعال عبارتی: up
افعال عبارتی چیستند و چرا این‌قدر مهم‌اند؟
Phrasal verbs: what they are and why they matter
فعل + حرف کوچک (up، off، back…) = معنی تازه. جای ضمیر (turn it off، نه turn off it)، جداشدنی و جدانشدنی، و اینکه کجا از آن‌ها استفاده کنیم و کجا نه.
گام ۱ از ۴
فعل + حرف کوچک = معنی تازه
فعل عبارتی (phrasal verb) یک فعل ساده است به‌اضافه‌ی یک حرف کوچک مثل up، out، off، on، down، back، over، away، in یا through. گاهی معنی کاملاً تحت‌اللفظی است (sit down = نشستن، go out = بیرون رفتن) و گاهی مجازی (give up = ترک کردن، turn out = از آب درآمدن). این ایده برای فارسی‌زبان غریبه نیست: «برگشتن»، «درآوردن»، «پس دادن»، «ورداشتن» هم فعل + یک جزء کوچک‌اند و «درآوردن» هم معنی تحت‌اللفظی دارد (کتاب را از کیف درآورد) هم مجازی (پول درآوردن). در این واحد برای هر حرف یک «معنی هسته» یاد می‌گیری و از معنی تحت‌اللفظی به مجازی می‌رسی.
- Please sit down.لطفاً بنشینید. (تحت‌اللفظی)
- My dad gave up smoking last year.پدرم پارسال سیگار را ترک کرد. (مجازی)
- The film turned out to be really funny.فیلم خیلی خنده‌دار از آب درآمد. (مجازی)
گام ۲ از ۴
چهار نوع فعل عبارتی (sth = something، sb = somebody)
| نوع | در دیکشنری | مثال با ضمیر |
|---|---|---|
| ناگذر: مفعول نمی‌گیرد | wake up / get up | I woke up at six. |
| جداشدنی: مفعول وسط یا بعد | turn sth off | Turn the TV off. / Turn off the TV. / Turn it off. |
| جدانشدنی: مفعول همیشه بعد | look after sb | She looks after her brother. / She looks after him. |
| سه‌کلمه‌ای: همیشه جدانشدنی | look forward to sth | I'm looking forward to it. |
گام ۳ از ۴
قانون طلایی ضمیر
در فعل‌های جداشدنی، مفعولِ اسمی می‌تواند قبل یا بعد از حرف بیاید: pick up the kids یا pick the kids up. ولی ضمیر (it، them، him، her، me، us، you) همیشه وسط می‌آید: pick them up، هرگز pick up them. در دیکشنری اگر sth یا sb وسط نوشته شده باشد (turn sth off)، فعل جداشدنی است؛ اگر بعد از حرف آمده باشد (look after sb)، جدانشدنی است. ساده‌ترین راه: هر فعل جدید را با یک ضمیر حفظ کن: turn it off، look after him. نکته‌ی تلفظ: در جمله معمولاً روی حرف تکیه می‌کنیم: turn it OFF، pick me UP.
- Can you pick me up at six?می‌توانی ساعت شش دنبالم بیایی؟
- This form is long. I'll fill it in tonight.این فرم طولانی است. امشب پرش می‌کنم.
- My grandmother looks after us on Fridays.مادربزرگم جمعه‌ها از ما مراقبت می‌کند.
گام ۴ از ۴
فرار نکن، ولی جایش را بشناس
خیلی از زبان‌آموزان ایرانی، به‌خصوص کسانی که با کتاب گرامر و ترجمه درس خوانده‌اند، از فعل‌های عبارتی فرار می‌کنند و فعل تک‌کلمه‌ای کتابی را ترجیح می‌دهند (postpone به‌جای put off، discover به‌جای find out). نتیجه: در مکالمه خشک و رسمی به نظر می‌رسند و در لیسنینگ این فعل‌ها را نمی‌شناسند. یک بررسی پیکره‌ای روی صد میلیون کلمه انگلیسی بریتانیایی نشان داد که فقط ۲۰ فعل ساده (مثل go، come، take، get، put) با ۸ حرف کوچک بیش از نیمی از همه‌ی افعال عبارتی را می‌سازند؛ پس با چند فعل پرتکرار راه زیادی می‌روی. قاعده‌ی کاربرد: در اسپیکینگ و گفت‌وگو با خیال راحت از آن‌ها استفاده کن. در رایتینگ رسمی (Task 2، نامه‌ی رسمی) هر جا معادل تک‌کلمه‌ای طبیعی هست، آن را انتخاب کن: find out → discover، put off → postpone، go up → increase. البته بعضی‌ها در نوشتار رسمی هم کاملاً عادی‌اند: carry out، set up، point out.
متن شنیداری: A bad morning
نمایش متن (اول بدون متن گوش بده)
Anna: Morning! You look tired. What time did you get up? Sam: Six. My alarm went off at a quarter to six, but I didn't want to move. I stayed up really late last night. Anna: Again? What were you doing? Sam: Looking at job adverts. I found out yesterday that my company is closing our office. Anna: Oh no, I'm sorry. Don't give up. You'll find something better. Sam: Thanks. Can you turn the radio down? I've got a terrible headache. Anna: Sure, I'll turn it off. Sit down and I'll make you some tea. Sam: You're a star. I'll pay you back with dinner tonight. Anna: Deal. And can you pick up some bread on your way home?
ترجمه‌ی فارسی
آنا: صبح بخیر! خسته به نظر می‌رسی. ساعت چند بیدار شدی؟ سم: شش. ساعتم یک ربع به شش زنگ زد، ولی دلم نمی‌خواست تکان بخورم. دیشب تا خیلی دیروقت بیدار ماندم. آنا: باز هم؟ چه کار می‌کردی؟ سم: آگهی‌های کار را نگاه می‌کردم. دیروز فهمیدم شرکتمان می‌خواهد دفتر ما را ببندد. آنا: وای، متأسفم. ناامید نشو. کار بهتری پیدا می‌کنی. سم: ممنون. می‌شود صدای رادیو را کم کنی؟ سرم خیلی درد می‌کند. آنا: حتماً، خاموشش می‌کنم. بنشین تا برایت چای درست کنم. سم: تو فوق‌العاده‌ای. امشب با یک شام جبران می‌کنم. آنا: قبول. سر راه خانه هم کمی نان می‌خری؟
درس‌های این بخش: شروع افعال عبارتی: up
- افعال عبارتی چیستند و چرا این‌قدر مهم‌اند؟
- up (۱): بالا رفتن و بیشتر شدن
- up (۲): بزرگ شدن، مطرح شدن، راه انداختن
- up (۲): تا ته، کامل، تمام