شروع انگلیسی از صفر: نقشه‌ی راه ۶ ماه اول

قبل از شروع: انتظار واقع‌بینانه

اگر انگلیسی را از صفر شروع می‌کنید، اولین چیزی که لازم دارید یک برنامه‌ی ساده و قابل‌اجراست، نه یک کتاب قطور یا قول «روان شدن در سه ماه». شش ماه اول برای ساختن پایه است: شنیدن صداهای انگلیسی، شناختن پرکاربردترین واژه‌ها و عبارت‌ها، و توانایی گفتن و فهمیدن جمله‌های کوتاه در موقعیت‌های آشنا.

در چارچوب مرجع اروپایی (CEFR)، سطح A1 یعنی می‌توانید عبارت‌های آشنای روزمره را بفهمید و به کار ببرید، خودتان را معرفی کنید و به سؤال‌های ساده درباره‌ی خودتان جواب بدهید؛ البته به شرطی که طرف مقابل آرام و واضح حرف بزند و حاضر باشد کمک کند. سطح A2 یعنی می‌توانید در کارهای ساده و تکراری، مثل خرید یا صحبت درباره‌ی خانواده و کار، اطلاعات را مستقیم و ساده رد و بدل کنید.

چقدر زمان لازم است؟ جدولی که ویکی‌پدیا از Cambridge نقل می‌کند، برای رسیدن به A2 حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ ساعت آموزش هدایت‌شده (تجمعی) تخمین می‌زند. صفحه‌ی اصلی Cambridge را خودمان نتوانستیم باز کنیم، پس این عدد را فقط یک برآورد کلی بدانید. اگر روزی حدود یک ساعت درس بخوانید، شش ماه تقریباً ۱۸۰ ساعت می‌شود. پس هدف منطقی برای شش ماه اول این است: A1 محکم و شروع A2. بعضی‌ها سریع‌تر جلو می‌روند و بعضی کندتر، و این طبیعی است.

شش ماه در یک نگاه

1. ماه اول: صداها، حروف، عددها و عبارت‌های نجات‌بخش.
2. ماه دوم: جمله‌ی ساده با فعل to be و حال ساده؛ معرفی خود و خانواده.
3. ماه سوم: کارهای روزانه، زمان و مکان، سؤال پرسیدن.
4. ماه چهارم: گذشته‌ی ساده؛ تعریف کردن یک روز یا یک سفر کوتاه.
5. ماه پنجم: برنامه‌های آینده، مقایسه، خرید و رستوران.
6. ماه ششم: مرور، متن‌های ساده‌شده‌ی بلندتر و سنجش دوباره‌ی سطح.

ماه اول: گوش و دهان را آماده کنید

خط انگلیسی با خط فارسی فرق دارد و رابطه‌ی حرف و صدا در انگلیسی همیشه ثابت نیست. پس از روز اول، هر واژه را با صدایش یاد بگیرید، نه فقط با املا.

• الفبا را با اسم حرف‌ها یاد بگیرید تا بتوانید اسم و ایمیل‌تان را هجی کنید.
• عددها، روزهای هفته و ساعت را تمرین کنید؛ این‌ها در هر گفت‌وگوی ساده‌ای لازم‌اند.
• ده تا بیست عبارت آماده حفظ کنید: Hello, my name is…، Sorry, I don't understand، Can you say that again, please?
• به صداهایی که در فارسی نیستند توجه کنید، مثل صدای اول think و this و صدای w در window.

چرا تلفظ از همین اول؟ یک فراتحلیل روی ۸۶ گزارش پژوهشی (Lee و همکاران، ۲۰۱۵) اثر آموزش تلفظ را به‌طور کلی بزرگ گزارش کرده و اثر برنامه‌های طولانی‌تر و برنامه‌هایی که بازخورد می‌دهند بیشتر بوده است. یعنی تمرین هدفمند تلفظ وقت تلف کردن نیست.

ماه دوم: اولین جمله‌های خودتان

حالا الگوهای ساده را بسازید: I am a student.، She works in a bank.، We live in Shiraz. سه نکته را از همین ماه جدی بگیرید، چون برای فارسی‌زبان‌ها دردسرساز می‌شوند:

• a و the: فارسی حرف تعریف معین ندارد، پس معمولاً جا می‌افتند. هر اسم مفرد را با a یا the یاد بگیرید: a book، the door.
• -s سوم‌شخص: he works، نه he work.
• he و she: در فارسی «او» برای هر دو است؛ در انگلیسی باید انتخاب کنید.

هر روز چند جمله‌ی واقعی درباره‌ی زندگی خودتان بنویسید و بلند بخوانید. جمله‌ای که درباره‌ی خودتان باشد بهتر در ذهن می‌ماند.

ماه سوم: روزمره‌گی، زمان و سؤال

در این ماه سراغ کارهای روزانه بروید: بیدار شدن، رفتن سر کار یا کلاس، غذا خوردن. حروف اضافه‌ی زمان و مکان (in، on، at) و ساختن سؤال با do/does را تمرین کنید: Do you like tea?، Where does he work?

یک تمرین مفید: گفت‌وگوهای خیلی کوتاه را با صدا گوش بدهید، متن را بخوانید، بعد بدون متن تکرار کنید. اگر کسی را دارید که با او تمرین کنید، هر هفته یک گفت‌وگوی پنج‌دقیقه‌ای درباره‌ی روزتان داشته باشید.

ماه چهارم: گذشته را تعریف کنید

گذشته‌ی ساده (I went، we watched) برای تعریف کردن لازم است. فعل‌های بی‌قاعده‌ی پرکاربرد مثل go/went، have/had، see/saw را کم‌کم و در جمله یاد بگیرید، نه از روی یک فهرست صدتایی در یک روز.

تمرین پیشنهادی: هر شب سه جمله درباره‌ی روزتان بنویسید. هفته‌ای یک بار همان سه جمله را بلند و بدون نگاه کردن بگویید.

ماه پنجم: برنامه، مقایسه و خرید

ساختارهای going to و will برای برنامه‌ها، صفت‌های مقایسه‌ای (cheaper، more expensive) و عبارت‌های خرید و رستوران را یاد بگیرید. حالا وقت آن است که متن‌های کوتاه ساده‌شده بخوانید و گوش بدهید؛ متن‌هایی که بیشتر واژه‌هایشان را می‌شناسید.

پژوهش Nation (۲۰۰۶) نشان می‌دهد که برای فهمیدن متن بدون کمک، باید حدود ۹۸ درصد واژه‌هایش را بشناسید. معنی‌اش برای شما: متن خیلی سخت را کنار بگذارید و متنی انتخاب کنید که در هر خط حداکثر یکی دو واژه‌ی ناآشنا دارد.

ماه ششم: مرور و سنجش

ماه آخر برای جمع‌بندی است. خطاهایی را که بیش از همه تکرار کرده‌اید فهرست کنید و دوباره روی آن‌ها کار کنید. یک آزمون تعیین سطح بدهید و نتیجه را با ماه اول مقایسه کنید. اگر هنوز در A1 هستید، ناامید نشوید؛ معمولاً یعنی زمان تمرین کمتر از برنامه بوده یا مرور منظم نبوده است.

یک روز نمونه (حدود ۴۵ تا ۶۰ دقیقه)

1. ۱۰ دقیقه مرور واژه با کارت‌های فاصله‌دار (اول جواب را به یاد بیاورید، بعد ببینید).
2. ۱۵ دقیقه درس تازه: یک نکته‌ی گرامری یا یک موقعیت (مثلاً سفارش غذا).
3. ۱۰ دقیقه شنیدن: یک گفت‌وگو یا متن کوتاه، اول با متن، بعد بدون متن.
4. ۱۰ دقیقه گفتن: تکرار جمله‌ها و ضبط صدای خودتان.
5. ۵ دقیقه نوشتن: سه جمله درباره‌ی امروز.

چرا مرور فاصله‌دار؟ فراتحلیل Kim و Webb (۲۰۲۲) روی ۴۸ آزمایش در یادگیری زبان دوم نشان داد که پخش کردن تمرین در زمان، در مقایسه با فشرده خواندن در یک نوبت، اثر متوسط تا بزرگ دارد. پس بیست دقیقه در هر روز از سه ساعت در آخر هفته بهتر است.

چطور بفهمیم پیش می‌رویم؟

به‌جای شمردن درس‌ها، این جمله‌ها را هر ماه چک کنید:

• می‌توانم خودم را در یک دقیقه معرفی کنم.
• می‌توانم اسم و شماره‌ام را هجی کنم و بفهمم وقتی کسی هجی می‌کند.
• می‌توانم درباره‌ی کارهای روزانه‌ام پنج جمله بگویم.
• می‌توانم بپرسم چیزی چند است و جواب را بفهمم.
• می‌توانم درباره‌ی آخر هفته‌ی گذشته چند جمله تعریف کنم.

اگر سه مورد اول را راحت انجام می‌دهید، احتمالاً به A1 نزدیک شده‌اید؛ اگر همه را انجام می‌دهید، در مسیر A2 هستید.

اشتباه‌های رایج در شروع

• فقط حفظ کردن فهرست واژه بدون جمله: واژه را در عبارت یاد بگیرید، مثلاً take a shower، نه فقط shower.
• صبر کردن تا «کامل» شدن گرامر قبل از حرف زدن: از هفته‌ی اول جمله‌های کوتاه بگویید.
• عوض کردن مدام منبع: یک مسیر اصلی انتخاب کنید و دست‌کم یک ماه به آن وفادار بمانید.
• مطالعه‌ی فشرده و نامنظم: پیوستگی از شدت مهم‌تر است.
• نادیده گرفتن تلفظ: فارسی در آغاز هجا خوشه‌ی همخوان ندارد، برای همین بسیاری از ما school را «اِسکول» می‌گوییم. این را از اول درست کنید، نه بعد از دو سال.

چک‌لیست شروع

• یک زمان ثابت در روز برای مطالعه انتخاب کرده‌ام.
• هر روز مرور واژه را قبل از درس تازه انجام می‌دهم.
• هر واژه را با صدا و در یک جمله یاد می‌گیرم.
• هفته‌ای یک بار صدای خودم را ضبط می‌کنم و گوش می‌دهم.
• آخر هر ماه فهرست «می‌توانم…» را دوباره چک می‌کنم.

تمرین در همین سایت

برای شروع، آزمون تعیین سطح سایت را بدهید تا بدانید از کجا شروع کنید. بعد درس‌های A1 را به ترتیب مسیر جلو ببرید (همه‌ی درس‌های A1 رایگان‌اند) و هر روز چند دقیقه در بخش مرور واژه وقت بگذارید. صادقانه بگوییم: درس‌های A1 و A2 سایت فعلاً چند ساعت تمرین هدایت‌شده‌اند، نه همه‌ی ۱۸۰ ساعتِ این برنامه. بقیه‌ی وقت را با مرور واژه، تست‌های کوتاه شنیداری سطح A1 و A2، تمرین تلفظ و سایه‌گویی، و نوشتن روزانه‌ی سه جمله پر کنید. برای صداهای دشوار، تمرین‌های تلفظ و سایه‌گویی سایت را امتحان کنید. نتیجه‌ی تعیین سطح ما یک تخمین تمرینی است، نه مدرک رسمی.